باشد ؟ جواب این است : بله ، حتی ما خداشناسی نا آگاهانه هم داریم یعنی‌ همه مردم در عمق فطرتشان و در اصطلاح امروز نا آگاهانه خدای خودشان را می‌شناسند تفاوت افراد مردم در خداشناسی در مرحله آگاهانه است این مطلب‌ اگر دیروز یعنی در قرون گذشته باور کردنش اندکی مشکل بود ، امروز باور کردن آن خیلی آسان است یعنی امروز این مطلب [ به اثبات رسیده ] که‌ انسان دارای دو نوع شعور است : شعور ظاهر و شعور مغفول عنه ، یعنی شعوری‌ که خود انسان از آن اطلاع و آگاهی دارد ، و شعوری که آن هم خودش نوعی‌ آگاهی است ولی شعور ظاهر انسان از آن بی خبر است و حتی علمای روانکاوی‌ امروز معتقدند که بیشترین قسمت شعور انسان شعور مغفول عنه انسان است و کمترین بخش شعور انسان آن شعوری است که انسان از وجود آن آگاه است مثلا اگر ما به درون خودمان مراجعه بکنیم و محتویات ضمیر خودمان را تفتیش‌ نمائیم ، مقداری احساسات ، معلومات و اطلاعات ، تمایلات ، بغضها و حبها و این جور چیزها پیدا می‌کنیم و بعد هم خیال می‌کنیم غیر از این چیزی نیست‌ ، و حال آنکه اطلاعات و معلومات و مدرکات ، و نیز احساسات و تمایلات‌ زیادی در اعماق روح ما رسوب کرده که ما از آنها بی خبر هستیم یعنی قسمت‌ عمده روح من از این منی که الان با شما حرف می‌زند مخفی است ، و قسمت‌ عمده روح شما از این شمایی که الان دارید به حرف من گوش می‌کنید مخفی‌ است در مقام مثال می‌گویند اگر شما هندوانه ای را در یک حوض آب‌ بیاندازید چقدر از آن از آب بیرون است ؟ مقدار کمی شاید نه عشرش را آب فرا گرفته و یک عشرش بیرون است یا اگر قطعه یخ بزرگی را در حوض‌ آب بیاندازید چقدرش از آب بیرون است و چقدرش زیر آب ؟ عینا شعور انسان