را ] منکر می‌شوند در یک جا مجبورند قبول بکنند مثلا همان برتراند راسل‌ جای دیگر که می‌رسد دم از انسانیت و شرافت انسانی می‌زند ولی فلسفه های‌ آنها به هیچ وجه نمی‌تواند شرافت انسانی را تأیید و توجیه بکند . مسئله‌ اخلاق و شرافتهای انسانی و اخلاقی جز در مکتب خداپرستی در هیچ مکتب دیگری‌ قابل توجیه و تأیید نیست تنها این مکتب است که می‌تواند آن را توجیه‌ بکند و اساسا خود همین اخلاق و شرافت اخلاقی در وجود انسان ، یکی از دروازه های معنویت است ، یعنی یکی از دروازه هایی است که انسان را با عالم معنی آشنا می‌کند و به عالم مذهب معتقد می‌نماید .

مراتب عبادت

چون درباره عبادت در این زمینه بحث کردیم یک مطلب دیگر را باید عرض بکنم و آن این است که عده ای در کتابهایشان نوشته اند که اساسا مذهب با اخلاق به آن معنای شرافت اخلاقی جور در نمی‌آید زیرا مذهب‌ معنایش این است که انسان خدا را عبادت بکند ، و عبادت خدا فقط برای‌ ترس از جهنم و یا طمع بهشت است ، پس بر می‌گردد به مطامع مادی انسان ، و حال آنکه کار اخلاقی یک کار شرافتمندانه است یعنی فقط به خاطر شرافت‌ و قداست آن کار است . این مطلب را توضیح بدهم . از نظر دین مقدس اسلام عبادت مراتب دارد عالی ترین عبادت عبادتی‌ است که از همه این امور خالی است یعنی در آن نه طمع بهشتی هست و نه‌ ترس از جهنمی ولی در عین حال عبادتهایی هم که به طمع بهشت و یا به خاطر ترس از جهنم است . عبادت است . فی الجمله توضیح می‌دهم : در