که ذکر کرده ، نشان می‌دهد که درک سعدی از این مسئله ، درک خوبی بوده‌ است می‌گوید : شخصی را آورده بودند پیش پادشاهی پادشاه فرمان داد که‌ بروند گردنش را بزنند او وقتی مأیوس شد از اینکه زنده بماند شروع کرد به فحش دادن ، ولی پادشاه نمی‌شنید ، پرسید چه می‌گوید ؟ وزیر گفت : می‌گوید : « الکاظمین الغیظ و العافین عن الناس »[١] یک کسی که آنجا دنبال این بود که نقطه ضعفی در این وزیر پیدا کند و او را معلق نماید و خودش به جای او وزیر بشود گفت : در حضرت پادشاهان نشاید امثال ما را دروغ گفتن او دارد به پادشاه فحش می‌دهد ، تو می‌گویی دارد آیه قرآن‌ می‌خواند ؟ ! شاه گفت : دروغ او از راست تو بهتر است ( البته اینها داستان است که او ساخته برای اینکه حقیقتی را گفته باشد ) دروغ مصلحت‌ آمیز به از راست فتنه انگیز است یعنی او با یک دروغ ، جانی را نجات‌ داد و تو با یک راست ، جانی را بیشتر به خطر می‌اندازی .
اساسا آیا این درست است که دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز است ؟ در اینجا ابتدا باید مطلبی را برایتان عرض بکنم و آن این است که‌ فرق است میان دروغ مصلحت آمیز و دروغ منفعت خیز خیلی افراد ، دروغ‌ منفعت خیز را با دروغ مصلحت آمیز اشتباه می‌کنند یا می‌خواهند اشتباه‌ بکنند دروغ مصلحت آمیز یعنی دروغی که فلسفه خودش را از دست داده و فلسفه راستی را پیدا کرده است ، یعنی دروغی که با آن ، انسان حقیقتی را نجات می‌دهد . ولی دروغ منفعت خیز یعنی انسان دروغ می‌گوید

[١] سوره آل عمران ، آیه ١٣٤ [ فرو برندگان خشم و عفو کنندگان مردم ( آیه در مقام توصیف متقین است ) ] .