فلسفه اخلاق - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦
ایمان به خالق است . ایمان به خلود " من " مستلزم ایمان به خالق است
.
این است که آقای کانت از همین وجدان اخلاقی ، نه فقط دستورهای اخلاقی
را استنباط میکند ، بلکه این ، پایه فلسفه اوست در همه ماوراء الطبیعة ،
و از همین جا آزادی و اختیار را اثبات میکند ، از همین جا بقاء و خلود
نفس و عالم آخرت را اثبات میکند ، از همین جا وجود خدا را اثبات
میکند و این است که میگوید دو چیز است اعجاب آور و هیچ چیزی به اندازه
آنها برای انسان اعجاب آور نیست ، یکی آسمان پرستاره ای که بالای سر ما
قرار گرفته است ، و دیگر وجدانی که در ضمیر ما قرار دارد این برای آن
است که او در ضمیر انسان به خیلی چیزها معتقد است و بسیاری از اصول را
از ضمیر و باطن انسان کشف میکند گاهی علما و عرفای ما یا علمای آنها به
جای " عقل " کلمه دل را به کار میبرند که در این موارد مقصود از " دل
" همین وجدان است کانت گفته است که روسو یعنی ژان ژاک روسوی معروف
صاحب کتاب " امیل " و کتاب " اعترافات ) ] و کتاب " قرار داد
اجتماعی " جمله ای دارد در مورد خدا گفته است : " دل " منطقی دارد که
" سر " آن منطق را درک نمیکند یعنی گاهی انسان چیزهایی را به حسب
وجدان خودش احساس میکند که فکرش به آنجا نمیرسد و بعد میگوید : راست
گفته روسو و نیز میگوید راست گفته پاسکال [١] که " دل " برای خود
دلیلهایی دارد که " سر " یعنی عقل اساسا از آن دلیلها خبر ندارد کانت
میگوید حرف اینها درست است . مقصودش این است
[١] پاسکال یکی از نوابغ ریاضی اروپاست و میگویند فوق العاده نابغه بوده است .