عده ای دیگر آمدند فرضیه دیگری تراشیدند ، گفتند : قبول است که از علم‌ و دانش به تنهایی کاری ساخته نیست ، ولی از صرف فلسفه اجتماعی هم کاری‌ ساخته نیست یک نوع خود آگاهی خاص روشنفکرانه [ و به عبارت دیگر ] مسئله روشنفکری را مطرح کردند آمدند فرق گذاشتند میان عالم و روشنفکر " سارتر " و دیگران آمدند مسئله روشنفکر را طرح کردند ، گفتند از علم و عالم ، از فرهنگ به تنهایی کاری ساخته نیست ، روشنفکر به وجود بیاورید روشنفکر کیست ؟ " روشنفکر کسی است که یک نوع آگاهی خاص دارد که آن‌ آگاهی خاص ، او را به سوی هدفهای انسانی می‌کشاند " آگاهی جز اطلاع چیز دیگری نیست آگاهی یعنی آگاهی آیا آگاهی و اطلاع می‌تواند انسان را بسازد ؟ سنایی ما بهترین حرفها را زده است که : " چو دزدی با چراغ آید گزیده تر برد کالا " آگاهی جز اینکه فضا را برای انسان روشن می‌کند کار دیگری‌ نمی‌کند آگاهی به انسان هدف نمی‌دهد ، همان طور که علم برای انسان هدف‌ خلق نمی‌کند علم انسان را در رسیدن به هدفهایش کمک می‌کند ولی به انسان‌ هدف نمی‌دهد که از این راه برو یا از آن راه علم به انسان کمک می‌کند در رسیدن به هدفها علم می‌گوید من به تو وسیله می‌دهم ، مثلا اتومبیل می‌دهم ، اگر در گذشته تا قم یا قزوین می‌خواستی بروی دو شبانه روز طول می‌کشید حالا در عرض دو ساعت می‌توانی بروی اما آیا علم می‌گوید که با این اتومبیل برو مثلا قم به کمک فقرا بشتاب یا برو آنجا دزدی کن ؟ ! ماشین می‌گوید هر کار تو می‌خواهی بکنی من در اختیار تو هستم ، من نمی‌توانم تو را بسازم و به‌