و آن چیزی که حجم اخلاقی به دور آن می‌گردد ، یا به تعبیری که امشب گفتم‌ آن نقطه ای از روح انسان که اسلام روی آن دست گذاشته است برای احیاء اخلاق انسانی و برای اینکه انسان را به سوی اخلاق سوق بدهد ، کرامت و عزت‌ نفس است ناچار باید لااقل قسمتی از آیات و احادیث در این زمینه را برای شما بخوانم ، و تا اینها را نخوانیم درست آشنا نمی‌شویم .
عزت نفس : « و لله العزش و لرسوله و للمؤمنین »[١] عزت منحصرا از آن خداست و پیامبر خدا و مؤمنین مؤمن باید همیشه عزیز باشد و عزیز است.
پیغمبر اکرم فرمود : « اطلبوا الحوائج بعزش الانفس » [٢] . انسان‌ احتیاج پیدا می‌کند به انسانهای دیگر آیا عرض احتیاج به انسانهای دیگر خوب است یا بد ؟ برخی مکتبها می‌گویند خوب است ، مخصوصا از این جهت‌ که هر چه انسان بیشتر اظهار احتیاج و تذلل و خواستاری بکند نفس خودش را بیشتر خوار و ذلیل کرده برای تهذیب نفس خوب است .

کلبیون و ملامیه

گروهی بوده اند در یونان قدیم که اینها را کلبیون می‌گویند اینها در اخلاق توصیه می‌کردند به دنائت و پستی ، و هر چه انسان خودش را بیشتر پست می‌کرد ، از نظر اینها اخلاقی تر بود و در غیر کلبیون هم چنین افرادی‌ در دنیا بوده اند در اخلاق صوفیانه ما نیز چنین کلماتی هست ولی نه زیاد چون اینها متأثر از اخلاق اسلامی هستند و از عزت و کرامت نفس هم زیاد

[١] سوره منافقون ، آیه . ٧ [٢] نهج الفصاحة ، حدیث ٣٢٥ ، ص . ٦٤