فلسفه اخلاق - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٥

نهج البلاغه و در احادیث زیادی ما این مطلب را داریم امیرالمؤمنین علی‌ علیه السلام می‌فرماید : عبادتهایی که مردم می‌کنند سه گونه است : بعضی خدا را عبادت می‌کنند به طمع ثواب « فتلک عبادش التجار » [١] این عبادت‌ ، عبادت تاجرانه است ، یعنی اینها می‌خواهند با خدا تجارت کنند ، چیزی‌ بدهند و چیز بیشتری بگیرند . یک بازرگان در مبادلات خودش همیشه کالایی‌ را می‌دهد برای اینکه چیزی بیشتر از سرمایه اصیلش - یعنی اصل سرمایه را با یک مقدار سود - بگیرد فرمود این عبادت ، عبادت تاجرانه است . بعضی‌ خدا را پرستش می‌کنند از ترس فرمود این عبادت ، عبادت غلامانه است ، عبادت بردگان است مثل عمل بردگان است که در زیر شلاق اربابها قرار می‌گیرند در حالی که به آنها تکلیف می‌کنند ، و آنان از ترس اینکه اگر تکلیف را انجام ندهند شلاق می‌خورند تکلیف را انجام می‌دهند ولی بعضی خدا را عبادت می‌کنند شکرا یعنی سپاسگزارانه ، یا در بعضی احادیث : حبا از روی دوستی ، یعنی خدا را پرستش می‌کند فقط به دلیل اینکه او را دوست‌ دارد او در واقع فطرتش در شعور آگاهش هم منعکس است ، خدا را آنجور عبادت می‌کند که فطرت خدا پرستی اقتضا می‌نماید چون خدا را دوست دارد پرستش می‌کند اگر خدا بهشت و جهنمی هم خلق نکرده بود او خدا را پرستش‌ می‌کند اگر خدا بهشت و جهنمی هم خلق نکرده بود او خدا را پرستش می‌کرد .
« الهی ما عبدتک خوفا من نارک و لا طمعا فی جنتک بل وجدتک اهلا للعبادش فعبدتک » [٢] خدایا من تو را پرستش نکردم از ترس آتش جهنمت ، و پرستش نکردم به طمع بهشتت ،