اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧ - حيات طيّبه چيست؟

حرص و كينه و حسد و مانند اينها هر يك از سرچشمه‌هاى نزاع محسوب مى‌شود، و نتيجه آن فَشَل و سستى و بر باد رفتن عزّت و شوكت است.

جالب اين كه، قرآن در اينجا تعبير به‌

تَذْهَبَ ريحُكُمْ‌

مى‌كند.

«ريح» در اصل به معنى‌ «باد» است و بطور كنايه در «قدرت و قوّت و غلبه» به كار مى‌رود، و شايد اين معنى از آنجا به وجود آمده كه وزيدن باد به پرچم قوم و ملّتى، كنايه از قوّت و قدرت و غلبه آنها است؛ بنابراين مفهوم جمله بالا چنين مى‌شود كه اگر اختلاف كنيد قدرت و قوّت و عظمت شما از بين خواهد رفت.

يا از اين نظر كه وزش بادهاى موافق سبب سرعت گرفتن كشتيها و رفتن به سوى مقصد بوده.

نويسنده‌ «التّحقيق» مى‌گويد: در ميان روح و ريح، رابطه‌اى است، روح به معنى جريان روحانى ماوراء مادّه است، و ريح به معنى جريان در مادّه است.

در پاره‌اى از موارد، «ريح» به معنى رائحه و بوى خوش است، مانند: «إنّى‌ لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَولا انْ تُفَنِّدُونِ». (سوره يوسف، آيه ٩٤)

بنابراين، ممكن است، معنى جمله اين باشد كه افراد و اقوام با نفوذ رائحه آنها در جهان پخش مى‌شود، ولى اگر اختلاف كنيد، نفوذ خود را در جهان از دست خواهيد داد.

و به هر حال، سرچشمه اختلاف هر چه باشد (خودخواهى، سودپرستى، حسد، بخل، كينه‌توزى و غير آن) تأثير آن در زندگى انسانها و عقب‌افتادگى اجتماعى، غير قابل انكار است؛ و از اينجا پيوند مسائل اخلاقى، و مسائل زندگى اجتماعى انسانها روشن مى‌شود.

نتيجه‌

از آيات بالا بخوبى استفاده مى‌شود كه هر خلق و خوى برجسته انسانى علاوه بر جنبه‌هاى معنوى و اخروى، تأثير عميقى در زندگى مادّى و دنيوى انسانها دارد؛ به همين دليل، نبايد تصوّر كرد كه مسائل اخلاقى يك سلسله مسائل فردى و شخصى است، و چيزى جدا از زندگى اجتماعى انسانها است؛ بلكه بعكس، رابطه بسيار قوى و نزديك با