ابن جوزى مى گويد : منظور [از خلفاى دوازدگانه] ، وجود دوازده خليفه در دوره اسلامى تا روز قيامت است كه بر اساس حق رفتار مى كنند ، هر چند دوران خلافتشان ، پشت سرِ هم نباشد . [١] ابن كثير نيز در تفسير خود ، از اين نظريه دفاع مى كند . [٢]

نقد نظريه سوم

١ . غير شفّاف كردن سخن پيامبر صلى الله عليه و آله ، ممكن است برخى از اشكالات وارد بر نظريات پيشين را حل كند ؛ ولى نتيجه اى روشن و مشخّص براى ما نخواهد داشت . نتيجه اين سخن ، آن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله جمله اى مبهم و معمّاگونه فرموده است كه هيچ نقشى در معرفت و عمل جامعه اسلامى نخواهد داشت . ٢ . سخن پيامبر صلى الله عليه و آله براى پى ريزى مسيرى هموار براى رسيدن به هدفى بزرگ است . تبعيت مردم از اين رهبران ، موجب راهيابى و هدايت آنان خواهد شد ، در صورتى كه با فرض نامشخّص بودن آن دوازده نفر ، اين هدف ، هرگز محقّق نخواهد شد و حتّى موجب سردرگمى آنان در شناخت مقتدا و سوء استفاده دنياطلبان از آن خواهد شد .

[١] . ر.ك : فتح البارى : ج ١٣ ص ٢١٣ ، المسائل الخلافيّة : ص ٨ .[٢] تفسير ابن كثير : ج ٦ ص ٨٥ .