حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥
پايه تقويم ميلادى
مبناى تقويم بين المللى در جهان امروز ، ولادت مسيح عليه السلام است ، با اين آگاهى كه عيسى مسيح عليه السلام ، در زمان آگوست ، امپراتور مشهور روم ، در بيت اللّحم به دنيا آمد . البته دنياى روم ، بدون اطّلاع از اين واقعه ، قرن ها تقويم خود را بر مبناى تاريخ افسانه اى شهر رُم و بر اساس اصلاحيه ژولين ادامه مى داد . عهد آگوست و دقيانوس گذشت تا عهد ديوكْلسين رسيد (٥٦٠ م) و كشيشى به نام ديونيسيوس اگزيكوس [١] پيشنهاد داد كه دنياى مسيحيت ، تقويم خود را بر اساس ولادت مسيح عليه السلام قرار دهد . اعتراض او ، بر اين امر مبتنى بود كه نبايد نام شخص ظالم ، در تاريخ زنده بماند . او پيشنهاد كرد كه به جاى اسم امپراتوران ، سال ولادت مسيح عليه السلام را مبدأ تقويم عيسويت و كليسا قرار دهند و خواستار آن شد كه كلّيه ملل مسيحى ، از آن تبعيت كنند . بر پايه حسابى كه او كرده بود ، سال ٢٤٧ دقيانوسى ، پانصد و بيست و پنجمين سال تولّد مسيح است . بنا به پيشنهاد دنيس ، ٢٥ مارس ، آغاز سال و مبدأ گاه شمارى مسيحيان شناخته شد . به حساب ديونيسيوس ، اوّل سال ، هفت روز بعد از ميلاد بوده است ؛ ولى به مرور زمان ، در پىِ تغييراتى كه براى تنظيم گاه شمارى صورت مى گرفت ، آغاز سال به تدريج به اوّل ماه مارس رسيد و از اين رو ، روز عيد پاك ، از اوّل ماه ژانويه تا ٢٥ ماه دسامبر ، در تغيير بوده است . [٢]
[١] . در سال ٢٨٩م ، جشن هزار ساله بناى روم را در زمان اين امپراتور گرفته اند («تقويم و تاريخ در ايران» ، ذبيح بهروز ، ايران كوده ، ش ١٥ ، انجمن ايرانويچ ، تهران : ١٣٤١ ، ص ٧٢) .[٢] . تقويم و تقويم نگارى در تاريخ ، ابوالفضل نبئى : ص ١٠٧ـ ١٠٨ . برخى از محقّقان ، معتقد به وجود دو فرد به نام عيسى در تاريخ شده اند : يكى «عيساى مصلوب» و ديگرى «عيساى غير مصلوب» كه ميان آنها بيش از پنج قرن فاصله بوده است ؛ ولى تاريخ ميلادى رسمى ، با هيچ يك از آن دو ، منطبق نيست ؛ زيرا مسيح اوّل كه غير مصلوب است ، بيش از ٢٥٠ سال بر اين تاريخ تقدّم دارد و مسيح دوم مصلوب ، ٢٩٠ سال متأخّر از اين تاريخ است (ر. ك : الميزان فى تفسير القرآن : ج ٣ ص ٣١٤) .