حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٣٩
الف . سند اين احاديث در منابع كهن و معتبر اهل سنّت [١] به جابر بن سَمُره و ابى جُحَيفه مى رسد . ب . گزارش جابر بن سَمُره [٢] نزد اهل سنّت ، صحيح و معتبر است . بَغَوى در ارزيابى اين حديث مى گويد : بر صحّت اين حديث ، اتّفاق وجود دارد . [٣] افزون بر اين ، آلبانى برخى طُرُق اين حديث را صحيح مى داند . [٤] همچنين ، اين حديث ، در صحيح مسلم [٥] و صحيح البخارى [٦] روايت شده كه اين نقل ها نيز نزد اهل سنّت ، معتبر شمرده مى شوند ، هر چند در نقل بخارى به جاى «إثنا عشر خليفة» ، «إثنا عشر أميرا» آمده است . ج . گزارش جابر بن سَمُره ، با همان اسنادى كه در منابع اهل سنّت آمده ، در منابع حديثى شيعه نيز نقل شده است . [٧] د . احاديث ياد شده ، علاوه بر جابر بن سَمُره از طريق عبد اللّه بن عمر ، عبد اللّه بن مسعود ، عبد اللّه بن عمرو بن عاص ، اَ نَس بن مالك ، عبد اللّه بن ابى اَوفى و
[١] صحيح مسلم : ج ٦ ص ٣ و ٤ ، مسند ابن حنبل : ج ٥ ص ٨٧ ـ ٩٠ ، مسند أبى داوود : ج ٢ ص ٣٠٩ ح ٤٢٨٠ ، صحيح ابن حبّان : ج ١٥ ص ٤٤ ، المعجم الكبير : ج ٢ ص ١٩٥ ـ ٢٣٢ ، تاريخ بغداد : ج ٢ ص ١٢٤ .[٢] . جابر بن سَمُره ، از صحابيان كم سال و خواهرزاده سعد بن أبى وقّاص است (تهذيب الكمال : ج ٤ ص ٤٣٧ ش ٨٦٧ ) . پدرش در سال فتح مكّه مسلمان شد ( الإصابة : ج٣ ص١٤٩ ) . او در كوفه مى زيست و پس از سال ٧٣ وفات كرد ( سير أعلام النبلاء : ج٣ ص١٨٦ ) . از او ١٤٦ حديث ( با حفظ مكرّرات ) نقل شده كه ٢٣ روايت آن در صحيح مسلم است ( تهذيب الأسماء : ج ١ ص ١٤٢ ) .[٣] . شرح السنّة : ج ١٥ ص ٣١.[٤] . سلسلة الأحاديث الصحيحة : ج ١ ص ٦٥١ ش ٣٧٦ .[٥] . صحيح مسلم : ج ٦ ص ٣ و ٥ .[٦] . صحيح البخارى : ج ٨ ص ١٢٧ .[٧] . ر . ك : الخصال : ص ٤٦٩ ـ ٤٧٣ ح ١٢ ـ ٣٠ (با ١٩ سند) و المناقب ، ابن شهر آشوب : ج ١ ص ٢٤٨ و ص ٢٤٩ و ص ٢٥٠ ، العمدة : ص ٤١٦ ح ٨٥٦ و ص ٤٢٠ ح ٨٧١ ، كشف الغمّة : ج ١ ص ٥٧ و ٥٨ ، إعلام الورى : ج ٢ ص ١٥٨ ، بحار الأنوار : ج ٣٦ ص ٢٣٩ ح ٣٨ .