حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٤٣

ابو بكر ، پاسخ داد : أنَا الخالِفَةُ بَعدَهُ . من ، جايگزين بعد از او هستم . [١] دقّت و تأمّل در معناى واژه «خليفه» ، اين معنا را روشن مى كند . خليفه به معناى جانشين است . او كسى است كه وظيفه شخص پيشين را به عهده دارد و جاى خالى او را پُر مى كند . وظيفه اصلى و محورى پيامبر صلى الله عليه و آله ، هدايتگرى و راه نمونى مردمان به سوى رستگارى است . بنا بر اين ، تنها فردى شايستگى عنوان خلافت را خواهد داشت كه به بهترين وجه به هدايتِ مردمان بپردازد . به همين دليل است كه پيامبر صلى الله عليه و آله مبلّغان دين را خلفاى خود شمرده است . در روايتى آمده است : اللّهُمَّ ارحَم خُلَفائى! قيلَ : يا رَسولَ اللّه ِ! ومَن خُلَفاؤكَ؟ قالَ : الَّذينَ يَأتونَ مِن بَعدى يَروونَ حَديثى و سُنَّتى . [٢] [پيامبر خدا فرمود :] «خدايا! جانشينان مرا رحمت فرما» . سؤال شد : اى پيامبر خدا! جانشينان تو چه كسانى هستند؟ فرمود : «كسانى كه بعد از من مى آيند و حديث و سنّت مرا روايت مى كنند» . حكومت ، تنها وسيله و ابزارى بوده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله از آن استفاده كرده و هدف خويش را گسترش داده است . پيامبر صلى الله عليه و آله چه آن زمان كه حكومت داشته و چه آن زمان كه حكومتى در اختيار نداشته است (همانند دوران سخت مكّه) ، وظيفه خويش را به انجام رسانده است . توجيهات و تأويلاتى كه به نقل از محقّقان حديثى اهل سنّت در پى مى آيد ، نشان دهنده اين مطلب است كه آنان ، بدون توجّه به علّت غايى بعثت پيامبران ،