حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٤١

٣ . اختلاف در متن احاديث

متن حديث جابر بن سَمُره به گونه هاى مختلفى گزارش شده است . در بيشتر روايات «إثنا عشر خليفة (دوازده خليفه)» آمده است ، در صحيح البخارى «إثنا عشر أميرا (دوازده امير)» و در گزارش هاى ديگر «إثنا عشر إماما (دوازده امام)» ، «إثنا عشر ملكا (دوازده پادشاه)» و «إثنا عشر قيّما (دوازده سرپرست)» آمده است و مطابق برخى از نقل ها ، متن حديث با عبارت «لا يَزالُ أَمرُ النَّاسِ ماضيا ما وَلِيَهُم اثنا عَشَرَ رَجُلاً ؛ [١] همواره امور مردم انجام مى شود ، مادام كه دوازده مرد ، سرپرست آنها باشند» ، گزارش شده است . همه اين گزارش ها نشان دهنده آن است كه پيامبر خدا ، در پى معرّفى جانشينان خود و رهبران آينده جهان اسلام بوده و راوى يا راويان حديث ، سخن پيامبر صلى الله عليه و آله را نقل به معنا كرده اند . نكته قابل توجّه ، اين كه پس از معرّفى دوازده نفر به عنوان جانشينان پس از پيامبر صلى الله عليه و آله توسّط ايشان ، همهمه و هياهو ، مجلس را فرا گرفت ، [٢] به گونه اى كه جابر بن سَمُره تصريح مى كند كه سخن پايانى پيامبر صلى الله عليه و آله را نشنيده است [٣] و از پدر يا عموى خود مى پرسد كه : ايشان چه گفت ؟ و او پاسخ مى دهد كه ايشان فرمود : «كلّهم من قريش ؛ [٤] همه آنها از قريش اند» يا «كلّهم من بنى هاشم ؛ [٥] همه آنها از بنى هاشم اند» . اين ، نشان مى دهد كه فضاى سياسى براى اعلان رهبران آينده جهان اسلام ،