حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٠٧
٧ / ١٣
كلّياتى درباره وظايف امام
٣٠٥٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ به مُعاذ، در هنگام فرستادن او به يمن ـ: اى مُعاذ! كتاب خدا را بديشان بياموز و آنان را بر خوى هاى نيك ، پرورش ده و هر يك از مردم را در جايگاه خود بنشان ، نيك باشند يابد ، [١] و فرمان خدا را درباره آنان به كار بند و در زمينه فرمان او و اموال او از هيچ كس هراس مدار ؛ زيرا كه اينها در اختيار تو و مال تو نيست ، و امانت را در هر كم و بيشى ، به آنان باز گردان . بر تو باد نرمش و بخشايش، جز در مورد فرو نهادن حق كه نادان بگويد : «حق خدا را فرو گذاشتى» . در هر كارى كه ترسيدى از آن بر تو خُرده گرفته شود، دليل انجام دادن آن را براى كارگزارانت بگو تا تو را معذور بدارند [و بى جهت بر تو خُرده نگيرند] . روش هاى جاهليت را از ميان بردار، مگر آنچه را اسلام روا شمرده است ، و اوامر اسلام را سراسر ، از خُرد و كلان ، زنده بدار. بيشترين اهتمامت به نماز باشد ؛ زيرا كه نماز ، پس از اقرار به دين ، در رأس احكام اسلام است . خدا و فرداى قيامت را همواره به مردم يادآور شو و پياپى، اندرز ده ، كه اين كار آنان را در به كار بستن آنچه خدا دوست مى دارد، تواناتر مى سازد . ديگر آن كه ، همه جا آموزگارانى در ميان ايشان بگمار و بندگى و پرستش آن خدايى را كن كه به سوى او باز مى گردى و در راه خدا، از سرزنش هيچ سرزنشگرى باك مدار .
٣٠٥٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سفارش به على عليه السلام هنگامى كه او را به: اى على! تو را با آن كه برايم بس عزيزى ، مى فرستم . پس هيچ وظيفه اى [و كارى] را به فردا وا مگذار ، زيرا كه هر روز را كار و وظيفه اى است و براى مردم، نشستِ عمومى بگذار و دونْ پايه را بر بلند پايه و ناتوان را بر قدرتمند و زنان را بر مردان ، مقدّم بدار و با كسى كه تو را در كارت سرگردان كند، مشورت مكن و از قرآن، مشورت بخواه ، كه قرآن، پيشواى توست .
٣٠٥٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زمامدار، پنج وظيفه دارد : گِردآورىِ به جاى فَى ء (اموال عمومى) و هزينه كردن به جاى آن ؛ و اين كه براى [تصدّى] امور مردم، از بهترين كسى كه مى شناسد، كمك بگيرد ؛ و مردم را [در مرزها و سرزمين دشمن] معطّل نكند؛ و آنها را به نابودى نكشانَد ؛ و كار مردم را به فردا نيفكند .
[١] . يعنى: هر كس را در مقام و مرتبه اى كه شايسته آن است قرار بده و با هر يك، چنان كه درخور اوست، رفتار كن .