٢٤٨٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مسلمانان ، خون هايشان برابر است و در برابر بيگانه ، متّحدند و همگى به امان دادنِ كمترين فرد خود [به دشمن] ، پايبندند و دورترينشان به آنها سود مى رساند .

٢٤٨٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مسلمانان ، برادر يكديگرند ؛ هيچ يك را بر ديگرى برترى نيست ، مگر به تقوا .

٢٤٨٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مسلمانان ، همگى چون يك فردند كه هر گاه يكى از اعضاى پيكر او به درد آيد ، ديگر اعضايش با آن همدردى مى كنند .

٢ / ٦

ممنوعيّتِ زيان زدن به خود و ديگران در اسلام

٢٤٨٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : ضرر [١] و زيان رساندن به خود و ديگرى ، ممنوع است .

٢٤٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : ضرر و زيان زدن به خود و ديگرى ، جايز نيست . كسى كه به ديگرى زيان وارد آورد ، خداوند به او زيان مى رسانَد و كسى كه ديگرى را به مشقّت اندازد ، خداوند او را به مشقّت مى افكند .

٢٤٨٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زيان زدن به خود و ديگرى ، ممنوع است . انسان ، مجاز است چوب خود را بر ديوار همسايه اش بگذارد ، و [حريم] راه هموار ، هفت گز است .

٢٤٨٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در اسلام ، ضرر و زيان زدن به ديگران ممنوع است ؛ زيرا اسلام بر خير مسلمان مى افزايد و شرّى به او نمى رساند .

٢٤٩٠.امام صادق عليه السلام : پيامبر خدا براى شريكان در زمين و خانه ، حكم به شُفعه كرد و فرمود : «ضرر و زيان زدن ، ممنوع است» و فرمود : «چنانچه حدود و مرزها [در زمين و خانه] علامت گذارى و مشخّص شوند ، ديگر شُفعه (حقّ تقدّم در خريد سهم شريك) منتفى خواهد شد» .

[١] . ابن منظور ، ضمن نقل اين حديث، مى گويد : « لاضَرَر» يعنى: انسان نبايد به برادر خود زيان بزند ؛ و «لاضرارَ» ، يعنى : نبايد به يكديگر زيان رسانند . پس ضرار، دو جانبه است و ضرر، يك جانبه . به عبارت ديگر، اگر كسى به ديگرى زيان رساند، آن ديگرى نبايد به او ضررى وارد آورد؛ بلكه بايد گذشت كند (و يا خسارت بگيرد) . و به قولى : «ضرر» به اين معناست كه به كسى زيانى برسانى كه از آن زيان، سودى به تو برسد؛ ولى «ضرار» به اين معناست كه به كسى زيانى بزنى بدون آن كه از آن، سودى نصيب تو شود (لسان العرب: مادّه «ضرر») . بعضى از محقّقان نيز گفته اند كه منظور از «ضرر»، اين است كه در اسلام ، حكم زيان بخش وجود ندارد و مقصود از «ضرار» اين است كه از نظر اسلام، ضرر زدن به ديگران ممنوع است . م .