معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٤٧ - ٤- معقول بودن معجزه
فرقى نمیگذارد.[١] هدف از معجزه سیطره بر عقل و روح نیست بلکه نشان دادن دلیل بر ارتباط باخداست و در این کار بین عوام و خاص فرقی نیست.[٢]
د) در نقد سخن عبده که تنها معجزه پیامبر خاتم را قرآن میداند باید گفت قرآن به معجزات دیگر پیامبر ٦ مانند شقالقمر تصریح دارد و باور به ظهورات قرآنی نیازمند دلیل قطعی نیست بلکه عدول از آنها نیازمند استناد به دلایل و قرائن قطعی است. خداوند پیامبر خود را با معجزه عقلی و جاوید مانند قرآن و معجزات حسی تأیید کرده است.
ه) عقل آدمی، طی فرآیندی که پس از دریافت معجزه پشت سرمیگذارد، خود را از آوردن مانند آن عاجز مییابد و درنتیجه، حجیت عقل را باید مکمل حجیت معجزه دانست. معجزه داری اثر حسي و عقلي است. اثر حسي آن، همان كار طبيعي است كه احساس ميشود مانند مار شدن چوب يا شكاف برداشتن دريا و يا بيرون آمدن ناقه از دل كوه؛ اما در مورد فهم معجزه بودن آن، عقل تفاوت بين كارهاي نادر طبيعت و خارق عادت و تفاوت بين معجزه و علومی از قبيل سحر، شعبده و امثال آن را میشناسد و پسازآن بين اعجاز و صدق دعوي صاحب معجزه رابطه برقرار میکند.[٣]
اگر اين امور سهگانه توسط عقل اثبات شود، آنگاه شخص صاحب برهان با مشاهده مار شدن عصا ايمان ميآورد؛ اما با مشاهده ماجراي سامري هرگز مرتد نخواهد شد. اگر بنیاسرائیل با مشاهده گوساله سامري از ايمان خود بازگشتند نه براي آن است كه معجزه حجتي عاميانه
[١] - حمید آریان، بررسی دلالت معجزه بر نبوت، ماهنامه معرفت، شماره ۲۴، ۱۳۷۷، ص ۱۲. قرآن بر معجزه نام «برهان» گذاشته است. مرتضی مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، ج٢، ص ۲۰۶.
[٢] -روح الله شاکری زواردهی، معجزه در آینه حکمت، ص۱۴۸.
[٣] - عبدالله جوادی آملی، معرفتشناسي درقرآن، قم: نشر اسراء، ص ٢٤٧.