معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٧٥ - ١- وفاق دین و علم
است که با توجه به مقتضیات زمان و محیط خود به تبیین آیات الهی قرآن میپردازد. در این قسمت پژوهش زمینههای فکری عبده که در پیدایش دیدگاه وی نسبت به اعجاز و فهم او از کتاب خدا ذیل آیات ناظر بر معجزه مؤثر بوده است در چند مبحث بیان میگردد.
١- وفاق دین و علم
علمگرایی در نیمه اول قرن بیستم در حد علم پرستی پیش رفت و از طرفی جهان اسلام که متوجه عقبافتادگی خود و پیشرفت غرب شده بود میبایست بین قرآن و دستاوردهای علم جدید آشتی برقرار میکرد.
در تفسیر المنار ذیل آیاتی که از طبیعت و هستی سخن میگویند به این حقیقت اشارهشده که اینها حقایقی از علوم هستند که برای بشر عصر نزول قرآن و حتی تا قرنها بعد، ناشناخته بودهاند. ازاینرو، مسلمانان در تفسیر این آیات از ظواهر الفاظ عدول کرده و به تأویل آنها دست زدند تا با نظریات علمی زمان خودشان هماهنگ شود اما پیشرفت علوم، نقاب از چهره این حقایق برداشت و نشان داد که اینها وحی الهی بودهاند.[١] هر چیزی كه درواقع وجود و درستىاش ثابت شود، با نص كتاب خداوند و روايات صحيحى كه از پيامبر اكرم ٦ به ما رسيده، موافق است. اين وجهى ديگر از وجوه اعجاز و الهى بودن قرآن كريم است.[٢]
خداوند دو كتاب دارد نخست كتابى كه خلقشده و آن، جهان هستى است و ديگرى كتابى كه فرستادهشده و آن، قرآن است كه ما را به راههاى شناخت جهان هستى بهواسطه عقلى كه
[١] -محمد رشید رضا، المنار، ج ۱، ص ۲۱۲ .
[٢] - همان، ج ٨، ص ٤٠٩.