معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٧٦ - ١- وفاق دین و علم
به ما دادهشده است، رهنمون مىگردد.[١] در تفسیر عبده، تجربههای علمی و عقلانی دانشمندان در باب عالم هستی و سنتهای حاکم بر آن بهمثابه کتاب تکوین بهطور ویژه ارج نهاده میشود و فهم کتاب تشریع همپای با آن دنبال میگردد، هرچند که در کنار آن از نارسایی تجربههای علمی بشر از درک حقایق فرا طبیعی و برتری قرآن بر علوم نیز یاد میشود. برای مثال در بحث از خلقت زمین و استوای هفتآسمان با تکیهبر شواهد قرآنی و نظریات علمی به تحلیل شبههای مرتبط با آیه پرداختهشده است. عبده اشارات علمی قرآن را در حد موعظه، عبرت و هدایت بهسوی تحقیق میداند.[٢]
مفسران المنار در موارد متعددى در توضيح معناى آيات، به كشفيات علمى اشاره مىكنند. مثلاً در تفسير آيه «يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ»[٣] فوايد علمى هوا و باد را بيان مىكنند.[٤] عبده تعارض محتمل میان قرآن و علوم را با توجه به اختلاف اهداف این دو حوزه نفی میکند.[٥]
عبده و رشيد رضا براى علم، اعتبارى مستقل قائلاند و در مباحثى كه به حوزه علوم تجربى تعلق دارد، جايى براى بحث نقلى يا عقلى در نظر نگرفته[٦] و آنها را موضوعاتى مىدانند كه
[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ٢، ص ٦٤.
[٢] - ر. ک. محمد عماره، الامام محمد عبده مجدد الدنیا بتجدید الدین، چاپ دوم، قاهره: دارالشروق، ۱۴۰۸، ص ۶۷ - ۷۲ .
[٣] - اعراف ٥٦. بادها را مىفرستد تا مژدهاى(پيش) ازفرا رسيدن رحمت او(باران) باشد.
[٤] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۸، ص ۴۶۵-۴۶۶. همچنین آنان ضمن تفسير آيات ۷ هود، ۱۶۴ بقره و ۵۴ اعراف، چگونگى خلقت آسمانها و زمين را بر مبناى نظريات علمی به تفصيل توضيح مىدهند.
[٥]٥- محمد اسعدی، جریان شناسی تفسیر اجتماعی عقلی، ص ۱۲۴به نقل ازالمنار، ج ۱، ص ۱۷۶ .
[٦]٦- محمد رشید رضا، المنار، ج ۲، ص ۶۰.