معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٢٩ - الف- اذعان به معجزه در عذاب اقوام انبیا

به نظر عبده، حمل آیات بر معنای ظاهری مشروط است به این‌که آن معنا امری ممکن باشد و عقل آن را محال نداند[١] و نصی یا دلیلی مثل آن یا قوی‌تر از آن با آن معارضه نکند و اگر با آن معارضه کرد، در ترجیح بین دو متعارض به کمک ادله شناخته‌شده حکم ‌شود و هر روشی غیر آن بدعت است.[٢]

رشید رضا معجزات را بر دو نوع تکوینی و روحانی تقسیم می‌کند. معجزات تکوینی فعل خدا و باقدرت او اتفاق می‌افتد اما معجزات روحانی بر اساس سنت خدا در عالم ارواح و برخلاف سنت‌های معروف در نزد مردم جاری است. عبده در بیشتر معجزات تکوینی مانند دیگر مفسران به‌ظاهر آیات پایبند می‌باشد.

در این بخش پژوهش با توجه به دیدگاه عبده در ماهیت‌شناسی اعجاز، تفسیر عبده ذیل پاره‌ای آیات ناظر بر معجزات انبیا (ع) به ترتیب زمان انبیا (ع)، بیان می‌گردد.

الف- اذعان به معجزه در عذاب اقوام انبیا

معجزات گاه به پیشنهاد و درخواست کفار به‌عنوان دلیل نبوت و گاه در پاسخ نافرمانی مردم به‌صورت عذاب الهی بروز می‌کند. آن عذاب نیز به‌عنوان یک آیه و معجزه است که رسالت پیامبر را تصدیق مى‌کند.

چنانکه در متون پیشین گفته شد رشید رضا گاهی به‌منظور هماهنگی حادثه با سنت‌های متعارف الهی به تبیین علمی حادثه (عذاب) می‌پردازد. [٣]

تفسیر المنار در عذاب اقوام انبیا بدین گونه است:

[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۳، ص ۵۰.

[٢] - همان، ج ۱۱، ص ۲۴۰ .

[٣] - رشیدرضا معتقد بود علوم طبيعى اخبار عالم غيب را به عقل و حس نزديك ساخته است.