معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٢ - &#١٧٧٨ - کتاب ها و رسالههای عبده
محمد عبده در اواخر حکومت محمدعلی[١] زاده شد و در سن سیزدهسالگی بهاجبار پدرش به «جامع احمدی» در طنطا رفت که در آن زمان پس از «جامع الازهر» معتبرترین مرکز تعلیم معارف اسلامی در مصر به شمار میرفت.[٢]
۲- کتابها و رسالههای عبده
عبده معتقد بود برای مردم مصر، تربیت اخلاقی و آمادگی فکری بر مبارزه سیاسی مقدم است. وی به تدریس مباحث کلامی، منطق و تاریخ اسلام پرداخت. عبده هنگام تبعید در بیروت درس تفسیر داشت. رشید رضا درسهای عبده که با عبارات ساده و روان بود را در مجله المنار منتشر میکرد و بعدها شکل مدوّن و جامع این تفسیر به المنار مشهور گشت. ترجمه رساله نیچریه «الرد علی الدهریین» سید جمالالدین از فارسی به عربی، شرح نهجالبلاغه[٣]، شرح مقامات بدیعالزمان همدانی و رساله در اصلاح تعلیم دین از کتابهایی است که عبده در زمان
[١] - اقدامات محمدعلی پاشا در جهت حمایت از حقوق مردم باعث شد شیوخ الازهر او را و الی مصر اعلام کردند. شاکله سیاستهای اصلاحی وی بر اساس الگوبرداری از غرب پیریزی شد و فرآیند نوسازی درمصرآغاز گردید. ر.ک. ولیالله برزگر کلیشمی، زهرا خدایی قشلاق «محمدعلی پاشا، پیشگام نوسازی و نوگرایی در مصر و تلقی وی از مدرنیته»، مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام. دوره ۸، شماره ۱۵، ۱۳۹۳، ص ۶۳-۶۵.
[٢] - حمید عنایت، سیری در اندیشه سیاسی عرب، تهران چاپخانه سپهر، چاپ سوم ۱۳۶۳،ص ۱۱۵
[٣] - به باور عبده سخن امام علی بن ابیطالب (ع) بلیغترین و شریفترین سخنان بعد از کلام خدای تعالی و گفتار پیامبرش ٦ است. نهجالبلاغه، متن تصحیحشده عربی، همراه با شرح شیخ محمد عبده، ترجمه علیاصغر فقیعی، تهران انتشارات صبا، ۱۳۷۸، ص ۹۱