معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٩ - ٤- عبده و نوگرایی

درراه عبده و شاگردانش و جود داشت، بحث معجزات بود که عبده با این رویکرد به علمای غربی همراه و هم‌عقیده شد. با این بیان که معجزات صلاحیت استدلال ندارند و دلیلی بر حقانیت دین نیست. این معجزات در ادیان گذشته بوده و تا زمانی که اسلام فقط آن معجزات را نقل کرده و خود به معجزه عقلی بسنده نموده، نقل معجزات ادیان گذشته ضرری به اسلام نمی‌رساند. [١]

عبده با استناد به حدیث منسوب به پیامبر «جددوا ايمانکم» لزوم اصلاح و نواندیشی در مسائل دینی مناسب با مقتضیات زمان را استنباط کرده است، به‌ویژه درزمانی که بدعت‌ها و خرافات، زوائد و اضافات چهره دین را تغییر داده است.[٢]

مبانی فکری عبده مانند ضرورت بازگشت به منابع اصلى فكر دينى‌، توجيه عقلى احكام شريعت و هماهنگى آن‌ها با مسائل عصر، پرهيز از تفرقه‌، پافشارى بر سر احياى اجتهاد و كوشش‌ براى شناخت جوهر دين اسلام به نام اصول اساسى تجددخواهى سنى پذيرفته شد.[٣]اعتقاد عبده به پویایی اسلام و لزوم ارائه فهم‌ جدید از قرآن و سنت به‌منظور هماهنگ کردن برداشت‌های قرآنی با مقتضیات عصر نوین[٤] و همچنین هماهنگ دانستن حقایق قرآنی

[١] - فهد رومی، منهج المدرسه العقلیه الحدیثه فی التفسیر، ص ۵۶۱. ر.ک. مصطفی صبری، موقف العقل و العلم و العالم من رب العالمین و عباده المرسلین، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج ۴، ص ۱۱۱

[٢] - محمد عماره، الامام محمد عبده مجدد الدنیا بتجدید الدین، چاپ دوم، قاهره و بیروت: دار الشروق، ۱۴۰۸، ص ۶-۷

[٣] - حمید عنایت، سيرى در اندیشه سياسى عرب، ص ١٥٦.

[٤] - ر.ک. محمدجواد نجفی، زهره حیدری نصرت‌آبادی، «بررسی بازتاب رویارویی با تمدن نوین غربی در رویکرد عقلی – اجتماعی در تفسیرهای المنار و المیزان» پژوهش‌های تفسیر تطبیقی، سال پنجم، شماره دوم، ۱۳۹۸، شماره پیاپی ۱۰، ص ۲۰۲ به نقل ازایگناس گلدزیهر، گرایش‌های تفسیری در میان مسلمانان، مقدمه نویس: محمدعلی ایازی، مترجم: ناصر طباطبایی، تهران: ققنوس، ۱۳۸۳، ص ۳۵۴