معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٤٦ - ٤- معقول بودن معجزه

ب) این نظر مطابق عقیده برخی مستشرقان، کشیشان مسیحی و به پیروی از آن‌ها بعض نویسندگان مسلمان معاصر است. [١] برخی معتقدند ربط ختم نبوت به دوران بلوغ عقل بشرى از تقسيم تاريخى داروين مقتبس شده است و پیش‌ازاین در كلام مسيحيت به‌کاربرده شده است.[٢] اقبال لاهوری نیز معجزه را به عصر قبل از خاتمیت منحصر می‌داند که معجزه عقل را تحت نفوذ خود قرار می‌داد.[٣]در این نظریه معجزه دلیل اقناعی[٤] برای بشر نابالغی است که در پی امور اعجاب‌آور و غیرعادی باشد و استدلال عقلی برای وی دشوار و بی‌فایده است. ازاین‌رو پیامبران سلف به‌ناچار برای ایمان آوردن مردم از معجزات و خرق عادات استفاده می‌کردند و چون دوره پیامبر اسلام دوره عقل و منطق است پیامبر از اجابت درخواست هرگونه معجزه‌ای غیر از معجزه عقلی قرآن به اذن خدا خودداری کرده است.[٥]

ج) سخن عبده، با منطق قرآن سازگار نیست. قرآن آثار خلقت را «آيات خدا» و دليلى قطعى بر و جود او و معجزات انبيا را «آيات بيّنات» یعنی دليل قاطع و حجّت مسلّم عقلى و منطقى بر صدق آورنده آن‌ها برمی‌شمارد و بين معجزات انبيا به لحاظ دليل بودنشان بر نبوّت

[١] - ر.ک. روح الله شاکری زواردهی، معجزه در آینه حکمت، ص ۱۴۱؛ مرتضی مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، قم: صدرا، ۱۳۷۲، ج ۲، ص ۲۰۶.

[٢] - ر.ک. شادی نفیسی ،عقل گرایی در تفاسیر قرن چهاردهم، ص ۹۷ به نقل از عفت محمد الشرقاوى، الفکر الدینی فی مواجهه العصر، ۱۹۷۹، ص ٨٠.

[٣] - ر.ک. مرتضی مطهری، مجموعه آثار شهید مطهری، ج ۲، ص ۱۹۰.

[٤] - به این معنا که معجزه عامه مردم را اقناع می‌کند و اعتماد و اعتقاد آنان را جلب می نماید بی آنکه رابطه‌ای منطقی بین صدق دعوا و معجزه باشد. در حالیکه برهانی بودن معجزه به این معناست که معجزه عقلاً مستلزم صدق قول آورند ه ا ش است.

[٥] - همان، ص ۱۹۷.