معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١١٨ - ٦- رابطه معجزه و تغییر ناپذیری سنت های الهی

۷۷ اسرا، ۶۲ احزاب، ۴۳ فاطر و ۲۳ فتح نیز گواه بر این مطلب است. معجزه خرق این سنت الهی است و ازاین‌رو باید منقولات را تأویل برد.[١]

بنابراین به اعتقاد مفسران المنار در مواردی که معجزه‌ها بر اساس سنت‌های الهی قابل توجیه نباشد، نمی‌توان آن‌ها را پذیرفت؛ چراکه سنت‌های الهی تغییرناپذیرند و هیچ رخدادی در عالم خلاف آن‌ها صورت نمی‌گیرد.

نقد و بررسی

الف) به نظر می‌رسد عقیده عبده و رشید رضا مبنی بر این‌که برای اثبات امری خارق عادت باید دلیل قطعی غیرقابل تأویل اقامه شود، با سخن عبده مبنی بر لزوم پای بندی به‌ظاهر آیات و روایات و جواز تأویل تنها در صورت ناسازگاری ظاهر با دلیل عقلی قطعی هماهنگی ندارد. [٢]

ب) آنچه به‌صورت معجزه نقل مي‌شود، اگر از رسول گرامي‌ ٦ و يا در قرآن كريم باشد و برهان عقلي نيز برخلاف آن نباشد، باور و پذيرش آن لازم است. افزون بر آن‌که لزوم اثبات حسی آن، سخن حس گرایان است که معرفت بخشی گزاره‌های دینی را منوط به مشاهده تجربی آن می‌دانند. به‌عنوان نمونه هیوم باورهای غیرتجربی را معقول نمی‌داند.[٣]

[١] - محمد محمدی، اعجاز قرآن با گرایش شبهه پژوهی، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ناشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴، ج ۱، ص ۸۶.

[٢] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱۲، ص ۱۰۸« على كل من يعتقد بالدين أن لا ينفي شيئا مما يدل عليه ظاهر الآيات و الاحاديث التي صح سندها و ينصرف عنها إلى التأويل إلا بدليل عقلي يقطع بأن الظاهر غير مراد».

[٣] -ر.ک. عبدالحسین خسروپناه، مسايل جدید کلامی و فلسفه دین، ج ۱، ص۲۳۳.