معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٠٨ - دوم) عدم حجیت خبر واحد

چراکه بیشتر احادیث نقل به معنا شده‌اند. مراد صحابه از کلمه «السنة» سیره عملی پیامبر و منظور از واژه «تحدیث» کلام رسول خدا بود.[١]

نقد و بررسی

الف) برخی دانشمندان امامیه مانند شیخ طوسی امکان بهره‌گیری از خبر واحد در تفسیر را منتفی دانسته‌اند.[٢]به این بیان که خبر واحد جز در احکام شرعی فرعی قابل استناد نیست؛ زیرا حجیت شرعی از اعتبارات عقلایی است که تابع وجود اثر شرعی می‌باشد و قابل جعل و اعتبار شرعی است اما قضایای تاریخی و امور اعتقادی نمی‌توانند مورد جعل حجیت گردد؛ زیرا فاقد اثر شرعی است.[٣]

ب) بدیهی است که تفسیر قرآن بدون تکیه بر قرآن و سنت قطعی مصداق تفسیر به رأی است. زیرا فهم قرآن منحصر در فهم الفاظ آن، حکم عقل و فطرت سالم و روایات صحیح است. البته خبر واحد در روایات تفسیری تا جایی معتبر است که با مضمون آیه همخوانی داشته باشد.[٤] براى روشن شدن معناى يك آيه، لازم است به آيات ديگر استناد شود، و اين كار در

[١] - محمد رشید رضا، مجله المنار، ج ۱۰، ص ۸۴۹. برای توضیح و نقد کلام رشید رضا. ر.ک. نرگس بهشتی، «تحلیل رویکرد نومعتزله به سنت باتکیه بر دیدگاه‌های نواندیشان عرب» دانشگاه قم، ۱۳۹۵، ص۴۷.

[٢] - محمد بن حسن طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی تا، ج، ۱ ص ۶.

[٣] - محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج ۱۰، ص ۳۵۱. برخی معتقدند اعتبار خبر و احد جنبه تعبدی ندارد، بلکه از دیدگاه عقلا جنبه کاشفیت ذاتی دارد که شرع نیز آن را پذیرفته است. محمدهادی معرفت، کاربرد حدیث در تفسیر، مجله الهیات و حقوق، شماره ۱، ۱۳۸۰، ص ۲۳.

[٤] - محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج ۹، ص ۲۱۲. اما فعل پیامبر به دلیل ابهام در جزئیات، مستند فهم معنای واژه‌ای در آیه قرار نمی‌گیرد. همان، ج ۵، ص ۲۲۱.