معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٨٢ - دوم) جایگاه عقل در اسلام
تدبر در اختيار انسان قرار مىدهد. قسمى از عقل نيز به نيرويى اطلاق مىشود كه انسان بهوسیله آن صلاح را از فساد، حق را از باطل و صدق را از كذب تشخيص مىدهد. [١]
دوم) جایگاه عقل در اسلام
عقل، حجت درونی در برابر وحى و رسالت[٢]، و يكى از مدارك تفسير به شمار مىآید بهگونهای که حجّيّت قرآن نیز بهوسیله عقل فطری صحیح اثبات مىشود.[٣] واژه «عقل» بهصورت اسمی در قرآن استفادهنشده و واژههای مترادفات آن؛ مانند «لب»، «نهی»، «حلم»، «قلب»، «حجر» بکار رفته است. قرآن كريم ضمن دعوت انسانها به انديشهورزى[٤]،اقامه دليل عقلى[٥]، استفاده از اصل علیت[٦] و بیان فلسفه احکام[٧] آدميان را از پذيرش بىدليل عقايد دينى پرهیز داده و اعتراف دوزخيان به عدم تعقل بیانشده است «وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا
[١] - فتح الله نجارزادگان، تفسير تطبيقى، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۸۳، ص۱۳۰.
[٢]- در حدیث آمده است که «خداى را بر مردم دو حجّت است: حجّتى بيرونى و حجّتى درونى. حجت برون، پيامبران و امامانند، و حجّت درون، خرد آدميان» و «درجات اهل بهشت با ميزان عقل سنجيده مىشود و هر كس به مقدار به كارگيرى خردش نزد پروردگار تقرّب مىيابد.ر.ک.محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، کتاب العقل و الجهل .
[٣] - ابوالقاسم خویی، البیان فی تفسیر القرآن، قم: موسسه احیاء آثار الامام الخوئی، بی تا، ص ۳۹۸.
[٤] -ر.ک. غاشیه ۱۷-۲۰، ص ۲۹، آل عمران ۱۹۰-۱۹۱، نحل ۶۶، اعراف ۱۷۹.
[٥] -ر.ک. انبیا ۲۲، بقره ۱۱۱.
[٦] - ر.ک. روم ۴۱، اعراف ۹۶.
[٧] - چنان كه در آیه ۱۷۹ بقره حكم قصاص مايه حيات جامعه و در آیه ۴۵ عنکبوت اقامه نماز مانع ارتکاب کار زشت شمرده شده است .