معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢١٧ - و- رد معجزات حضرت محمد
هشتم) عبده میخواهد به ذهن انسان پوزیتیویست[١] و مادی این نکته را نزدیک کند که امکان وقوع چنین حوادثی وجود دارد. عبده به جهت مراعات شرایط زمانه در بسیاری از نوشتههایش نیمنگاهی به جریان پوزیتیویسم و مادیت فلسفی داشته است. ازاینرو، بهگونهای از معجزات سخن میگوید که برای ایشان قابلفهمتر باشد.[٢]
نهم) تفسیر عبده بر اساس تحکیم عقل و تلاش در وفاق بین اسلام و تمدن غربی است.[٣]وی در تفسیر قرآن کریم به عقل خود آزادی کامل بخشیده و خود را به حدی در آن غرق کرده که بهافراط در اندیشه و غلو در رأی نزدیک شده است.[٤]
دهم) این چه وبایی بوده که فقط گروه معینی را نابود کرده است؟[٥]عبده گمان میکند که وقوع بیماری حصبه در لشکر ابرهه متواتر و روایات بر آن متفق هستند و آن را به سخن «عکرمه» و «يعقوب بن عتبه»[٦] استناد میدهد. درحالیکه هیچ روایتی جز روایت عکرمه بر
[١] - اصطلاحی فلسفی است که تنها روش معتبر در پژوهش را روش تجربی میداند و برای اولین بار ازسوی آگوست کنت جامعه شناس فرانسوی به کار گرفته شد.
[٢] - مجید مرادی، حرکتهای اسلامی مصر، مصاحبه با محمد عماره، پگاه حوزه، ج ۱۳، ص ۵.
[٣] - عبد المجید عبد السلام محتسب، اتجاهات التفسیر فی العصر الراهن، عمان: مکتبه النهضه الاسلامیه، ۱۴۰۲، ص ۲۶۷.
[٤] - ذهبی، محمد حسین، التفسیر و المفسرون، ج ۲، ص ۴۱۷.
[٥] - ر.ک.سید باقر میر عبداللهی، روش تفسیری عبده، مرکز تربیت مدرس دانشگاه قم، ۷۰-۱۳۷۸، ص ۸۵، به نقل ازاحمد عمر ابوحجر، التفسیر العلمی للقرآن فی المیزان، ص ۱۷۷.
[٦] - عکرمه ازمفسران تابعی و از شاگردان ابن عباس و «یعقوب بن عتبه از راویان مورد اعتماد اهل سنت است.