معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٢١ - ٦- رابطه معجزه و تغییر ناپذیری سنت های الهی

ی) رشید رضا از یک‌سو معجزات را خرق عادت می‌داند و معتقد است که نمی‌توان به‌قاعده عامی همه آنچه را خلاف سنن شایع الهی است انکار کرد (به‌ویژه در افعال خالق و واضع نظام اسباب و سنن) و از سوی دیگر به‌مقتضای عقل، تصدیق وقایع مخالف سنن ثابت و شایع در نظام اسباب را مشروط به ثبوت قطعی و غیرقابل تأویل می‌شمارد. [١]درحالی‌که وی اخذ به‌ظاهر آیات در باب معجزات انبیا را ضروری و خلاف آن را بدعت می‌شمارد.[٢] گویا آنان میان ایمان (عدم انکار) و تصدیق (علم یقین) تفاوت نهاده و با گرایش عقلانی به رقم ضرورت ایمان به مدلول ظاهری آیات، یقین (تصدیق و علم) نسبت به آن‌ها به دلالت قطعی و غیرقابل تأویل منوط کرده‌اند. چنین تفکیکی موجب می‌شود از ایمان تنها اذعانی صوری و کلی باقی ماند درحالی‌که نزاع در کلیت مضامین آیات نیست، بلکه در تفاصیل معجزات و خوارق عادات است.[٣]

[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱۱، ص ۲۳۲ «فلا و جه لاتخاذ أحد من العقلاء انكار كل ما يخالف السنن العامه قاعده عامه، و لا سيما فعل الخالق عز و جل لها و هو خالق كل شي‌ء بقدرته، و و اضع نظام السنن و الاسباب بمشيئته‌».

[٢] - همان، ج ۱۱، ص ۲۴۰ «إن الثابت بنصوص القرآن من آيات الانبياء المرسلين المعينه قليل جدا.فما كانت دلالته قطعيه من هذه النصوص فصرفه عنها بالتحكم في التأويل الذي تأباه مدلولات اللغه العربيه، و ينقض شيئا من قواعد الشرع القطعيه ارتداد عن الاسلام، و ما كانت دلالته ظاهره غير قطعيه و جب حمله على ظاهره إن لم يعارضه نص مثله أو أقوى منه، فان عارضه فحينئذ ينظر في الترجيح بين المتعارضين بالادله المعروفه، و الخروج عن ذلك ابتداع‌».

[٣] - محمداسعدی، نقد نگرش عقلانی در جریان تفسیر عقلی اجتماعی، نشریه مشکوه، شماره ۹۸، ۱۳۸۷، ص۱۴- ۱۳.