معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١١٩ - ٦- رابطه معجزه و تغییر ناپذیری سنت های الهی
ج) يكي از سنتهاي خداوند اين است كه كارهاي عالم از راههاي عادي و مشخص انجام شود؛[١]اما وقوع امور خارقالعاده، كه قرآن كريم بارها تحقق آن را به دست انبياي الهي يادآوري ميكند، منافاتي با سنتهاي الهي ندارد. معجزات نقض سنت خداوند نیست. هر سنتی در شرایط خاصی جاری است و با تغییر شرایط، سنتی دیگر جریان مییابد.[٢]
د) آیات بیانگر آن است که «سنّتها و قوانين الهى، فراتر از زمان و مكان و عقل محدود بشرى است و بر اساس آزمونوخطا نيست، لذا جامع و بدون تغيير است.»[٣] آیات مورد استناد (اسراء ٧٧؛ احزاب ٦٢؛ فتح ٢٣) باسنت به معنای ثبوت و ضرورت قوانین طبیعی و تغییر نیافتن آن ربطی ندارد، بلکه مراد از سنت الهی درآیات، عذاب دنیوی و مغلوب شدن مخالفان پیامبران است. آیات ضمن بشارت به پیامبر بر تعلق مشیت الهی به غلبه حق بر باطل دلالت دارد و این سنت الهی تغییرناپذیر است.[٤] سنتي كه درآیات به آن اشارهشده مربوط به امور انساني است و به امور طبيعي مربوط نیست. صدر اين آيات و آيات پيش از آن درباره نزول عذاب الهي بر مشركان و منافقان و تعلق مشیت الهی به غلبه حق بر باطل است.[٥]
[١] - چنانچه قرآن میفرماید: «فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلاً و لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَحْوِيلاً»فاطر ٤٣ هرگز براي سنت خدا تبديلي نمييابي و هرگز براي سنت خدا دگرگوني نخواهي يافت.
[٢] - همان، ص ۸۸.
[٣] - محسن قرائتی، تفسير نور، ١٠جلد، تهران: مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، ۱۳۸۸،ج ۹، ص ۱۳۷.
[٤] - محمد محمدی، اعجاز قرآن با گرایش شبهه پژوهی، ص ۸۹ به نقل از محمد حسن قدردان قرا ملکی، معجزه در قلمرو عقل و دین، ص١٧٨.
[٥] - ر.ك: محمدتقي مصباح يزدي، معارف قرآن (۱-۳)، قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى، ١٣٩١. ص۱۴۰؛ سيد محمد حسين طباطبايي، الميزان في تفسير القرآن، ج١٧، ص٥٨.