معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٣٨ - ١- اعجاز در لغت و اصطلاح
را بياورند[١]؛ پس معجزه حقیقى باید خارق عادت[٢]، مقارن با دعواى نبوت و مطابق با ادّعاى نبی، غیرقابلتعلیم و تعلّم، همراه با تحدى[٣]، جهانشمول، شکستناپذیر، هماهنگ با قانون علت و معلول و در امور ممکنالوجود باشد.
اعجاز یک مسئله کلامی است که ذیل بحث اثبات صدق مدعی نبوت مطرح میشود.[٤] البته راه شناخت نبى، منحصر به معجزه نيست. هيچ پيامبرى از همان آغاز، دعوت خود را با معجزه همراه ننمود، بلکه هنگامیکه با منكران روبهرو گرديد و ایشان به عناد و يا براى دفع شبهات خود از وى درخواست معجزه نمودند، معجزه آورده است؛ زیرا دعوت انبیا (ع) با فطرت اصيل انسان همراه و باعقل سليم وى هماهنگ مىباشد. ازاینرو، در جایجای قرآن تصریحشده كه
[١] -یعنی درانحصار پیامبران الهی است و به اذن خداوند صورت میپذیرد چنانچه قرآن میفرماید «و ما کان لرسول ان یاتی بایه الا باذن الله» غافر: ۷۸.
[٢] - معجزه به علل عادی مستند نیست و دلیل بر راستگویی پیامبر و برهان بر ادّعای نبوتش میباشد. ر.ک. محمّد جواد بلاغی، مقدمه تفسیر آلاء الرّحمن، و جدانی، و احد تحقیقات اسلامی بنیاد بعثت، قم، بی تا، ج ۱، ص ۳.
[٣] - ر.ک. ابوالقاسم خویی، مرزهای اعجاز، ج ۱، ص ۲۷؛ ناصر، مکارم شیرازی، پیام قرآن، تهران دارالکتب الاسلامیه،۱۳۸۶، ج ۷، ص ۲۸۰؛ مسعود بن عمرتفتازانی، شرح المقاصد، قم: منشورات الشریف الرضی،۱۴۰۹، ج ۵، ص ۱۱.
[٤] - مفسرانی مانند طباطبایی به بحث معجزه پرداخته اند. ر.ک. محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج ۱، ص ۷۳ به بعد؛ دانشمندان علوم قرآنی مانند سیوطی نیز در الاتقان و معرفت در التمهید در باره اعجاز قرآن بحث کرده اند.