معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٤٠ - ١- اعجاز در لغت و اصطلاح
کلمات «آیه»، «بینه»[١]، «برهان»[٢] و «سلطان»[٣] بهره برده است. ازآنجاکه منظور از معجزات نشان دادن دخالت و تأثیر قدرت فوق بشری و فرا طبیعی است، واژههایی چون آیه و بینه بهتر و افی به مقصود است و تعبیرات قرآنی بر تعبیر معجزه ترجیح دارد زیرا این تعبیر فقط بیانگر ناتوانی دیگران در برابر فعل اعجاز آمیز است؛ ولی اثبات ناتوانی دیگران در برابر معجزه لزوماً به معنای تأثیر و دخالت قدرت فوق بشری نیست. لغت« معجزه» در روایات معصومین (ع) به معنای اصطلاحی آن بهکاررفته است. مانند آنکه در روایتی آمده است که «قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع لِأَيِّ عِلَّةٍ أَعْطَى اللَّهُ عَزَّ و جَلَّ أَنْبِيَاءَهُ و رُسُلَهُ و أَعْطَاكُمُ الْمُعْجِزَةَ فَقَالَ لِيَكُونَ دَلِيلًا عَلَى صِدْقِ مَنْ أَتَى بِهِ و الْمُعْجِزَةُ عَلَامَةٌ لِلَّهِ لَا يُعْطِيهَا إِلَّا أَنْبِيَاءَهُ و رُسُلَهُ و حُجَجَهُ لِيُعْرَفَ بِهِ صِدْقُ الصَّادِقِ مِنْ كَذِبِ الْكَاذِبِ»[٤] دانشمندان اسلامی گاهی بهجای لفـظ «معجـزات
[١] - كار خارق عادت كه ازبشر عادي ساخته نيست، آيه (معجزه) است؛ خواه مستور و خواه محسوس. معجزه نامحسوس، آيه غير بيّنه است مانند علم غيب و معجزه محسوس، آيه بيّنه است. معجزه روشن و هر گونه دلیل معتبری برای ازبین بردن مجهولات ذهنی چه خارقالعاده و چه غیر آن «بینه» است. ر.ک. عبدالله جوادی آملی، تسنيم، ج ٥، ص ٥٤٠؛ ج ١٤، ص ٣٢٣
[٢] - برهان به معنای سلطان است و به سببی گفته میشود که یقین آور باشد. برهان بر قلب آدمی تسلط دارد و معجزه نیز ازاین جهت که یقینآور است برهان نامیده شده است. محمد حسین طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ۱۳۷۴، ج ۱۱، ص ۱۷۳
[٣] - اگر برای برخی افراد همه آیات بینات و براهین آورده شود و باز هم ایمان نیاورند «سلطان مبین» نازل شده و آنها را ازبین میبرد. ر. ک. محمد دهقانی، «بررسی حوزه معنایی معجزه درقرآن» دانشکده علوم انسانی گروه الهیات دانشگاه اراک، زمستان ۹۷
[٤] -محمد بن علی ابن بابویه، علل الشرايع، ۲ جلدی، قم: کتاب فروشی داوری، ۱۳۸۵، ج۱، ص ۱۲۲