آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٦٣ - دنبالهايست كه سود بزرگى دارد
و شكا اليه بعبرة و تحمحم ... آن دابه با اشك ريختن و حمحمه باو شكايت كرد.
و ديگرى گفته: و قالت له العينان سمعا و طاعة- دو ديده باو گفتند بچشم فرمانبرداريم.
و رواست كه مورچه مانند آدميان سخن بدين معنا گفته باشد و اين معجزه سليمان ٧ باشد چنانچه فهم معانى آواز جانوران را باو داد تا معجزه او باشد، و اين نشدنى نيست، زيرا سخن گفتن آدمى از كسى كه مكلف و خردمند نباشد رواست چون ديوانه و كودك خردسال كه تكليف و خرد كامل ندارند و سخن در باره هدهد هم بيكى از اين دو راه است كه در مورچه گفتيم و نيازى بباز گوئى ندارند.
و اما حكايت از اينكه سليمان گفته: البته او را عذابى سخت كنم يا سرش را ببرم يا اينكه عذر روشنى بر آيم آورد، ٢١- النحل» و چگونه كيفر هدهد كه تكليف ندارد رواست پاسخش اينست كه عذاب زيان وارده است گر چه سزا و كيفر بدكارى نباشد.
و رواست مقصود از عذاب همان آزار باشد و خدا آزارش را براى او مباح كرده باشد چنانچه سر بريدن او رواست بنا بر مصلحت، چنانچه پرندهها را بزير فرمانش آورده بود كه در منافع و اغراض خود بكار ميبردشان، و همه اينها براى پيغمبرى مرسل كه خرق عادت كند و معجزه نمايد مورد انكار نباشد و همانا مايه شبهه شود براى مردمى كه گمان برند اين حكايات بايستند كه مورچه و هدهد مكلف باشند و ما روشن كرديم كه مطلب بر خلاف آنست.
و در پاسخ پرسشهاى طرابلس- قد- گفته: استبعاد از اينكه مورچهاى ديگران را بيم دهد تا از آنجا رو برگردانند و شگفت از فهميدن مورچههاى ديگر و از آنچه قرآن گزارش داده كه گفته «اى مورچهها بلانههاى خود درآئيد» الآية بيجا است زيرا جانور از آواز جانور ديگر يا كارش بسيارى مقاصد را دريابد، و از اين رو مىبينيم پرندهها و بسيارى جانوران نر و ماده خود را بآواز ويژه بخوانند كه