آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٦٥ - باب سوم باب كبوتر و انواعش از فاخته قمرى، دباسى و ورشان
اهل زبان گويند: حمام بكبوتران خانگى و بر دشتى و قمرى و ساق حرّ كه قمرى نر است و بفاخته، دبسى، و قطا، ورشان، عاقب، سفين، واعى، وردانى، و طورانى گفته شود و شرح هر كدام در باب خود بيايد ان شاء اللَّه تعالى و سخن كنونى در باره كبوتر خانگى است كه دو بخشند يكى دشتى كه در كبوتر خانهها و مانند آنست و بسيار رمنده است و از اين رو آن را دشتى خوانند و دوم اهلى كه رستههاى گوناگون و اشكال جدا جدا دارند چون مراعيش و راعبى عداد، مضرّب، قلاب و مذءوب كه نسبت بدان چه گذشت چون اسب عتيق است و آنها چون يابو.
جاحظ گفته: فقيع در كبوترها چون صقلابيند در مردم و آنها كبوتر سفيدند.
و ابو داود و ديگران بسندهاى خوب از ابى هريره آوردند كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله و سلم مردى را بدنبال كبوترى ديد و فرمود: شيطانست بدنبال شيطانى و يا شيطانى بدنبال او است، بيهقى گفته: برخى اهل علم آن را تفسير كردند بكسى كه كبوتر باز است و پيوسته دنبال آنست و بر بامها برآيد كه بخانه همسايهها گرايد و از اسامه بن زيد است كه ديدم عمر بن عبد العزيز فرمانداد كبوترهاى پرنده را سر برند و آنها كه در قفس باشند وانهند و ابن قانع و طبرانى بسندى از ابى كبشه آوردند كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله و سلم خوشش مىآمد از نگاه بجوجهها و كبوتر سرخ، و حاكم در تاريخ نيشابور آورده كه عايشه گفت: پيغمبر خوش داشت نگاه بسبزه و اترجّ و كبوتر سرخ.
و ابن قانع و ديگران از قول هلال بن علاء كبوتر سرخ را به سيب تفسير كردند، و ابو موسى گفته: اين تفسير را از جز او نديدم، و در خانه پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله كبوتر سرخى بود بنام وردان، و در كتاب عمل يوم و ليله ابن سنى است از معاذ بن جبل كه على ٧ به پيغمبر از تنهائى شكوه كرد باو فرمود: يك جفت كبوتر بگيرد كه در بر او ياد خدا كنند، و ابن عساكر آن را آورده و گفته جداً غرابت