عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٢٠ - ٢ - نفس لوامه

١- نفس اماره‌

در اين مرحله- چنان كه در سوره يوسف آيه ٥٣ بدان اشارت رفته- نفس حيوانى در زندگى انسان غلبه كامل و سلطه شديد دارد. با بودن حالت امارة بالسوء، نفس ناطقه به هيچ وجه نمى‌تواند رخساره ملكوتى خود را تجلى دهد. در اين‌گونه مردم جز آثار حيوانيت و بهميت سر نمى‌زند. همه كارها و حركات و سكنات انسان در اين مرتبه نشانى از طبيعت حيوانى است و نفس او هميشه به شرارت و بدى امر مى‌كند.

انسان آلوده به گناه بايد بداند هنوز دچار نفس اماره است و تغذيه نفس با گناه همراه با خسارت ابدى است.

انسان در اين مرتبه پايين، فرق زيادى با حيوان ندارد و بلكه در پاره‌اى خصوصيات از حيوان پست‌تر است.

اين نفس اماره خطرناك امروزه در اكثريت مردم روى زمين و حتى در ميان ملل متمدن كه غرق هوسرانى و ماده‌پرستى هستند نفوذ و غلبه دارد.

انسان سالك در اين مرحله بيش‌تر با غلبه كردن به قوه‌هاى حيوانى و مادى جسم سر و كار دارد و بايد آن‌ها را براساس قواعد الهى رام كند.

٢- نفس لوامه‌

در اين مرحله كه آيه دوم سوره قيامت به آن اشاره دارد، قواى عقلى كم‌كم شروع به نشو و نما مى‌كند و انسان بيدار شده، ميان كارهاى نيك و بد تميز مى‌دهد و يك حس درونى در دل او پيدا مى‌شود كه او را از ارتكاب بدى مى‌ترساند، ولى اين امر درونى هنوز ضعيف است و تأثير سنگينى ندارد، آنچه هست اين است كه پس از