عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١١٩ - نفس و هفت مرحله آن

نفس به كار رفته استفاده مى‌شود، چنان كه راغب اصفهانى در «المفردات» متذكر شده است.

[و نفس و ما سواها\* فألهمها فجورها و تقواها\* قد أفلح من زكاها][١].

و به نفس و آن كه آن را درست و نيكو نمود،\* پس بزه‌كارى و پرهيزكارى‌اش را به او الهام كرد.\* بى‌ترديد كسى كه نفس را [از آلودگى پاك كرد و] رشد داد، رستگار شد.

از اهم وظايف انسان كه بايد گفت: در رأس وظايف است، مخالفت با خواسته‌هاى غير مشروع نفس است كه در آثار اسلامى از اين مخالفت تعبير به جهاد اكبر شده.

عاشقان حق و ارادتمندان يار و سالكان طريق عشق، تا زنده بودند از شر نفس در وحشت بودند، تا جايى كه بزرگمردى مانند رسول اسلام ٦ در دعاهاى خود به پيشگاه محبوب عرضه مى‌داشت:

نعوذ بالله من شرور أنفسنا[٢].

پناه مى‌برم به خدا از بديهاى نفس خودمان.

راستى در صورت آلوده بودن نفس به رذايل و اسير بودن به دست انواع گناهان مى‌توان دعوى محبت حضرت او را اعلام داشت؟! مى‌توان خود را بنده و مؤمن به او معرفى كرد؟!

عارفان عاشق براى نفس هفت منزل شمرده‌اند كه بايد براى رسيدن به مقصود، به درجه نهايى آن كه حالت مرضيه بودن است رسيد.

[١] -شمس( ٩١): ٧- ٩.

[٢] -المبسوط: ٤/ ١٩٥.