ميرزا «على اصغر خان حكمت» ١٢ كه مدتى در اداره پرسنلى وزارت معارف سمت رياست داشت و چندى در اداره انطباعات خدمت مى‌كرد، به سمت رياست بازرسى وزارت معارف منصوب شد. ١٣

[تصوير] ميرزا على اصغر خان حكمت‌

* درخواست حق اشتراك برخى روزنامه‌هاى خارجى براى ايران‌

وزارت امور خارجه از سفارت ايران در لندن تقاضا نمود، اشتراك نشرياتى از قبيل تايمز، ديلى تلگراف، مورنينگ پست و ... را براى وزارت امور خارجه ايران دريافت نمايند. ١٤

______________________________
(١). نيروهاى انگليسى از زمان جنگ جهانى اول در اين منطقه حضور داشتند و چون در آن زمان هندوستان مستعمره انگلستان بود، اين نظاميان شامل افراد انگليسى و هندى بودند. (م).

(٢). تلگراف منيع السلطنه به وزير امور خارجه، ٩/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٣٩، پ ٣، ص ٣٠ و ٣١.

(٣). مراسله سفارت روسيه به وزارت خارجه، ٨/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ١/ ١٥، پ ٢٥، ص ٧.

(٤). روزنامه ايران، ٩/ ١/ ١٣٠٠، ص ٢.

(٥). مراسله سفارت روسيه به وزارت خارجه، ٨/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٢٦، پ ٨، ص ٣٧.

(٦). زبردست خان از خوانين دره‌جز كه با قوام السلطنه دشمنى داشت به همراه چند تن ديگر از خوانين، به توصيه عبد القدير آزاد رهبر حزب قانون اساسى شورشى را در دره‌جز آغاز كردند كه اين امر، منجر به قتل حاكم آن شهر شد. (فرهنگ ناموران، ج ١، ص ١٣٠)

(٧). اين شخص سال گذشته نيز با شرارت‌هاى خود در اين منطقه اغتشاش ايجاد كرده بود (اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٤٢، پ ٢، ص ٥).

(٨). تلگراف معتصم السلطنه به وزارت خارجه، ٨/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٤٢، پ ٢، ص ٥؛ تلگراف نادر آراسته به وزارت خارجه، ١٠/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٤، پ ٥٨، ص ١.

(٩). تلگراف معتصم السلطنه كارگزار خراسان به وزارت خارجه، ٨/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٤٢، پ ٢، ص ٥.

(١٠). روزنامه ايران، ٩/ ١/ ١٣٠٠، ص ٢.

(١١). همان.

(١٢). على اصغر حكمت وزير و رئيس يونسكو، فرزند ميرزا احمد على مستوفى (حشمت الممالك)، در سال ١٢٧٢ ش، در شيراز متولد شد.

تحصيلات علوم قديمه را در مدرسه منصوريه شيراز گذراند و سپس به تهران آمد و فقه و فلسفه را نزد مرحوم ميرزا طاهر تنكابنى فراگرفت، سپس به مدرسه آمريكايى تهران رفت و از آن مدرسه موفق به اخذ دانشنامه متوسط شد.

حكمت در سال ١٢٩٧ ش، به خدمت وزارت معادن درآمد و عهده‌دار رياست كارگزينى و بازرسى شد. در سال ١٣٠٤ ش، به نمايندگى مجلس مؤسسان از طرف مردم جهرم برگزيده شد. پس از آن به مساعدت على اكبر داور به وزارت عدليه منتقل شد و از طرف او براى ادامه تحصيل به فرانسه و انگلستان رفت و از دانشكده ادبيات پاريس در سال ١٣١١ ش، موفق به اخذ ليسانس شد. در كابينه محمد على فروغى در شهريور ١٣١٢ ش، به سمت كفالت وزارت معارف انتخاب شد و در سال ١٣١٣ ش، به سمت وزير آن وزارتخانه معرفى گرديد. در كابينه اول و دوم محمود جم نيز همچنان اين وزارتخانه را بر عهده داشت. وى مجرى طرح كشف حجاب در دوره رضا خان بود.

على اصغر حكمت در تير ١٣١٧ ش، به رياست دانشگاه تهران منصوب شد.

پس از شهريور ١٣٢٠ در دولت محمد على فروغى مدتى وزير بهدارى بود و پس از آن در ٢٨ بهمن ١٣٢١ ش، در كابينه على سهيلى وزير دادگسترى و در خرداد ١٣٢٦ ش، در كابينه محمد ساعد ابتدا وزير امور خارجه و سپس وزير مشاور گرديد. حكمت از سال ١٣٣٢ تا ١٣٣٦ سفير ايران در دهلى بود.

در كابينه منوچهر اقبال از ٢٠ ارديبهشت ١٣٣٧ تا ٢٢ خرداد ١٣٣٨ مجددا عهده‌دار پست وزارت خارجه شد و سرانجام در اوايل شهريور ١٣٥٩ ش، در تهران درگذشت. او نيز مانند بسيارى از اعضاى هيئت دولت رژيم شاه عضو لژ فراماسونرى بود.

حكمت داراى تأليفات و ترجمه‌هايى در زمينه نظم و نثر بود و ديوان شعرى در حدود چهار هزار بيت دارد. وى در ملاقاتى كه با شيخ بهاء الدين نورى در سال ١٣٣٧ داشت از رضا شاه تمجيد نموده است. مشار اليه از سال ١٣٤٢ به بعد (تا اواخر عمر رژيم پهلوى) همواره در خدمت رژيم بود و با عناصر و اعضاى دستگاه سلطنت مانند فرح پهلوى، اسد اللّه علم، امير عباس هويدا و ...، مكاتباتى داشته و به مناسبت جشن‌هاى ٢٥٠٠ ساله شاهنشاهى و صدمين زادروز رضا شاه سكه‌هاى طلا دريافت داشته است.

آثار على اصغر حكمت عبارتند از: ايرانشهر (٢ جلد)، رمئو و ژوليت (ترجمه)، پارسى نغز، از سعدى تا جامى، امثال قرآن، جامى، رستاخيز (ترجمه) اسلام از نظرگاه مغرب، خلاصه تاريخ ادبيات ايران (به زبان انگليسى)، شكونتالا يا انگشتر گمشده (ترجمه) مى‌باشد. (پرونده انفرادى على اصغر حكمت؛ زندگينامه و شرح‌حال وزراى امور خارجه، ص ٣٦٨- ٣٧١).

(١٣). روزنامه ايران، ٩/ ١/ ١٣٠٠، ص ١.

(١٤). تلگراف وزارت خارجه به سفارت ايران در لندن، ٨/ ١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٦٣، پ ١، ص ١.