(٤). «سر آرنولد ويلسون»(Sir Arnold Wilson) نظامى انگليسى و مأمور اداره سياسى هندوستان، در ١٨ ژوئيه ١٨٨٤ م متولد شد و در سال ١٩٠٣ وارد خدمت ارتش گرديد. او در نوامبر ١٩٠٧ م در سن ٢٣ سالگى و با درجه ستوانى از هندوستان به ايران اعزام شد. وى فرمانده بيست سرباز از هنگ هيجدهم نيزه‌دار بنگال بود كه با عنوان حفاظت از كنسولگرى اهواز ولى در حقيقت براى پاسدارى از ميدان‌هاى نفتى به خوزستان اعزام شدند و از سال ١٩٠٩ تا ١٩١١ كنسول انگليس در خرمشهر و اهواز بود. از سال ١٩١١ تا ١٩١٢ را براى انجام مأموريت تهيه نقشه آينده راه‌آهن لرستان و فارس گذرانيد و از سال ١٩١٢ تا ١٩١٣ معاون دوم كنسولگرى بوشهر بود. وى در سال ١٩١٤ با درجه سروانى مأمور جبهه جنگ گرديد. در خلال سال‌هاى ١٩٢١ تا ١٩٢٤ نيز رياست كل امور ادارى شركت نفت ايران و انگليس را بر عهده داشت. در سال ١٩٢٤ به شركت نفت ايران و انگليس در لندن منتقل شد. چند سال بعد، از شركت نفت استعفا داد و نماينده مجلس شد. وى مناصب ديگرى نيز بدست آورد. همچنين نشان‌هاى افتخار زيادى از دولت انگليس به وى داده شد. ويلسون كتاب‌هاى زيادى نيز نوشت كه از جمله آنها «خليج فارس»، «جنوب‌غربى ايران» و «كانال سوئز» بوده است. وى در ٣١ مه ١٩٤٠ درگذشت (بختيارى در آينه تاريخ، ص ١٠٩، ١٦٤؛ تاريخ سياسى اجتماعى بختيارى، ص ٢٢١؛ تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس در قرن نوزدهم ميلادى، ص ٣٨٥ و ٣٠٨؛ تاريخ بختيارى، ص ١١٩؛ انگليسى‌ها در ميان ايرانيان، ص ٢٤٣؛ تاريخ مسجد سليمان از روزگاران باستان تا امروز، ص ٨٩؛ از بيستون تا زردكوه بختيارى، ص ٨١).

(٥). هربرت جرج چيك در ١٩ نوامبر ١٨٨٢ در انگلستان به دنيا آمد. سمت‌ها و مقامات وى در ايران عبارت بودند از: دستيار سفارت انگلستان در تهران در سال ١٩٠٥؛ كفيل نايب كنسولگرى بوشهر از ١٨ دسامبر ١٩٠٦؛ نايب كنسول انگليس در بوشهر از ژانويه ١٩٠٩؛ مشاور بازرگانى؛ سركنسول و نماينده سياسى مقيم در خليج‌فارس از ١٤ اكتبر ١٩١٠؛ كفيل بانك شاهنشاهى عثمانى در بصره تا مارس ١٩١٥؛ خدمت در بوشهر تا ١٩١٨؛ خدمت در سازمان تجارت ماوراى بحار ١٩١٨؛ مسئول كنسول‌گرى شيراز از ٢٣ مارس ١٩٢١؛ كنسول انگليس در شيراز در سال ١٩٢١؛ سركنسول انگليس در يونان ١٩٢٩. از اقدامات مهم وى حضور و فعاليت او در جنگ ١٣٣٣ ق، بين مبارزان جنوب و دولت انگليس است. او كه در بوشهر به مستر چيك شهرت داشت در جنگ ١٣٣٣ ق نايب كنسول انگليس در بوشهر بود و با حيله‌ها و ترفندهاى سياسى براى دولت متبوع خويش خدمات فراوانى انجام داد و صدمات بسيارى به منافع ايران در جنوب وارد ساخت. (بوشهر در مطبوعات عصر قاجار، ص ٢٤٣- ٢٤٤).

(٦). كارگزارى كل بوشهر در گزارش خود به وزارت خارجه متذكر شد با توجه به اقدامات چيك در زمان جنگ جهانى كه ويس كنسول انگليس در بوشهر بوده، بايد توجه كامل به عمليات او مبذول شود. (اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٥١، پ ٢، ص ٤٦).

(٧). تلگراف كارگزارى كل بوشهر به وزارت خارجه، ٢٠/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٥١، پ ٢، ص ٤٦.

(٨). نمين يكى از شهرهاى استان اردبيل است كه در منطقه كوهستانى واقع شده كه از شمال به آذربايجان و از شرق به گردنه حيران و مرز آذربايجان و از جنوب به رودخانه قره‌سو و از مغرب به بخش رضى محدود است.

(٩). تلگراف صادق الدوله از آستارا به وزارت خارجه، ٨/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ١١، ص ١.

(١٠). باغچه‌سرا در سر راه شوسه اردبيل به آستارا و در سه هزار گزى غرب آستارا واقع شده است.

(١١). مراسله از آستارا به وزارت داخله، ٨/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ١٥، پ ٤، ص ٩.

(١٢). مراسله از آستارا به تهران، ٩/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ١٥، پ ٤، ص ١٤.

(١٣). روزنامه ايران، ٩/ ٧/ ١٣٠٠، ص ٢.

(١٤). مراسله كارگزارى بوشهر به وزارت خارجه، ٨/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٥١، پ ١٧، ص ٣.

(١٥). روزنامه ايران، ٩/ ٧/ ١٣٠٠، ص ٢.