(٢). كلنل لوندبرگ سوئدى نخست در ژاندارمرى شيراز به كار گماشته شد و پس از مدتى فرماندهى ژاندارمرى كازرون به او واگذار گرديد. او با رفتار خوب خود توانست در بين نيروهاى ژاندارمرى كازرون و مردم اين شهر براى خود محبوبيتى كسب كند. «گراهام» وابسته نظامى كنسولگرى انگليس در اصفهان در تاريخ ٢٥ دسامبر ١٩١٤ در نامه‌اى به سفير انگليس در تهران نوشت، به اين موضوع اعتراف دارد كه لوندبرگ و چند افسر سوئدى ديگر محبوب القلوب هستند. درباره اينكه لوندبرگ تا چه تاريخى در ايران بوده است، اطلاعاتى در دست نيست ولى در ٤ ژانويه ١٩١٦ قرارداد وى تمديد گرديده است. (سالنامه دنيا، شماره ٢٥، ص ١٢٠؛ كشف تلبيس، ص ٦٨- ١٤٩؛ سوئدى‌ها در ايران، ص ١٥٧- ١٦٠).

(٣). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس، ص ٧٣.

(٤). روزنامه ايران، ٨/ ٨/ ١٣٠٠، ص ٢.

(٥). «جان ديويسن راكفلر» از صاحبان تراست‌هاى نفتى آمريكا و مؤسس شركت نفتى استاندارد اويل بود كه در سال ١٨٣٩ م، متولد شد. در ١٨٧٠ با مشاركت عده‌اى سهام يك پالايشگاه را خريد و با سرمايه يك‌ميليون دلار شركت نفتى استاندارد اويل را تأسيس نمود. طى چهار سال با به كار بستن فنون اقتصادى مقام اول پالايش نفت آمريكا را به دست آورد «راكفلر» در آن زمان يك بازرگان ٤٠ ساله بود. او به مدد سرمايه‌اى كه از رقابت با ساير بازرگانان كسب كرده بود، طى چندين سال به خريد پالايشگاه‌هاى كوچك محلى مبادرت ورزيد و همه آنها را در مجتمع توليدى واحدى متمركز ساخت. «راكفلر» در سايه مناقصه‌هاى قابل‌توجه، شبكه‌هاى خطوط آهن نيويورك و انحصار تصفيه نفت را در كليولند به‌دست آورد.

سپس كمپانى‌هاى حمل‌ونقل نفت از راه لوله‌هاى نفتى را نيز يكى پس از ديگرى به انحصار خود درآورد و بدين‌ترتيب توانست انحصار پالايش و حمل‌ونقل نفت را در سراسر امريكا به‌دست آورد. در دهه ١٨٨٠ كمپانى «استاندارد اويل» كه به وسيله «راكفلر» تأسيس شده بود، به‌عنوان اولين تراست عظيم نفتى جهان شناخته شد. اندكى پيش از ١٩٠٠ ميلادى راكفلر اغلب رقباى خود را از ميدان بيرون راند و خود يكه‌تاز شبكه توليد، پالايش، و توزيع نفت گرديد. در ١٩٠٧ افكار عمومى عليه وى بسيج شد و «راكفلر» در دادگاه به جرم تشكيل مخفيانه تراست، محكوم به پرداخت ٢٩ ميليون دلار گرديد. در ١٩١١ تراست وى منحل شد و او نيز از كار كناره گرفت و پسرش عهده‌دار امور وى گرديد. «جان ديويسن راكفلر» سرانجام در ١٩٣٧ درگذشت. او در دوران حيات خود براى انحراف اذهان عموم حدود ٥٠٠ ميليون دلار صرف كارهاى خيريه كرد. تأسيس چندين كليسا و مؤسسات پزشكى و بيمارستان و تأسيس دانشگاه شيكاگو از جمله اقدامات راكفلر است كه توسط بنياد راكفلر صورت گرفت.

تشكيلات راكفلر تنها به سبب دارا بودن قدرت مالى توانست در بحران مالى دهه ٣٠ آمريكا برقرار بماند و حداقل ضرر را بدهد، «راكفلر» در سياست امريكا به دليل نفوذ و قدرت مالى خود تأثير بسيار گذارده است. او هنگام مرگ در رأس يك دودمان متمول و سرمايه‌دار قرار داشت و تمامى سرمايه‌داران مشهورى كه با نام «راكفلر» پس از وى در عرصه اقتصاد و سياست آمريكا ظاهر شدند، عموما از نزديكان وى مى‌باشند. نوه او «نلسون راكفلر» كه وارث ثروت اين خانواده گرديد به مقام شهردار نيويورك و حتى به معاونت رياست جمهور آمريكا رسيد. (مشاهير سياسى قرن بيستم، ص ٢١٧- ٢١٨).

(٦). مراسله سفارت آمريكا به وزارت خارجه، ٩/ ٨/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٦١، پ ١٠، ص ٢٧.

(٧). روزنامه اتحاد، ١١/ ٨/ ١٣٠٠، ص ١.

(٨). روزنامه ايران، ٩/ ٨/ ١٣٠٠، ص ٢.

(٩). گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد، ص ١٧٠.