روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٨٢
علوم براى پيشرفت او در كسب اطلاعات هماهنگى به عمل آيد و وزارت داخله نيز لوازم امنيت او در راهها و تسهيل مسافرتش را فراهم نمايد. علاء ابراز اميدوارى كرد در نتيجه مساعدتهاى دولت ايران، ماژور پاول با اطلاعات كافى و صحيح از ايران به كشورش بازگردد. ١٣
[تصوير] قوام الملك (ابراهيم قوام شيرازى)
______________________________
(١). مراسله نمايندگى مختار دولت روسيه
شوروى به وزارت خارجه، ١٤/ ١٢/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٣١، پ ١، ص ٩٨.
(٢). پسران كريم خان، غلامحسين خان و سرتيپ خان كه امور بويراحمد سردسير عليا را اداره مىكردند. (ر. ك: كهگيلويه و ايلات آن، ص ٩٦ و ١٠٨ و ١٠٩،The nomadic tribes of Persia today .p .٢٤ -١٤ ).
(٣). شكر اللّه خان پسر هادى خان بود. وى به همراه سرتيپ خان در جنگ خوزستان در سال ١٣٠٣ ش با نيروهاى نظامى حكومت مركزى در فرونشاندن غائله شيخ خزعل همكارى كردند كه به ترتيب به «ضرغام الدوله» و «هژبر عشاير» ملقب شدند. اما چند سال بعد با امامقلى خان رئيس طوايف ممسنى در مقام مقابله با حمايتهاى دولت مركزى از معين التجار بوشهرى و همچنين تلاشهاى رضا خان براى تسلط يافتن بر منطقه [و اسكان اجبارى عشاير] برآمدند. در جنگ مهمى كه در سال ١٣٠٩ ش در تنگ تامرادى رخ داد، تلفات سنگينى بر نيروهاى دولتى، وارد آوردند كه نيروهاى نظامى بيش از هزار نفر تلفات دادند. ولى بالاخره شكر اللّه خان و امامقلى خان و اندكى بعد سرتيپ خان در برابر نيروهاى دولتى كه تعدادى از نيروهاى چريك بختيارى و قشقايى را نيز در كنار داشتند تاب مقاومت نياوردند و تسليم شدند. آنان به تهران تبعيد شدند و سرانجام به اتهام توطئه بر ضد رضا شاه اعدام شدند. (تاريخ سياسى كهكيلويه، ص ٢٩٦ و ٣٧٢- ٣٥٧؛ تاريخ پانصد ساله خوزستان، ص ٢٣٢ با كهكيلويه و ايلات آن، ص ٩٩ و ٩٨،
( The nomadic tribes of Persia today. P. ١٤- ٢٤ )
(٤). تلگراف لطفعلى آقا سرتيپ به رئيس اركان حرب كل قشون، ١٤/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٨، ص ٣ و ٤.
(٥). همان.
(٦). ابراهيم قوام شيرازى معروف به قوام الملك فرزند سهراب خان از اعيان و اشراف و مالكين بزرگ و رئيس ايلات خمسه و حاكم فارس، در سال ١٢٦٨ ش در يك خانواده شيرازى يهودى الاصل و نومسلمان در شيراز بدنيا آمد. در سال ١٢٩١ ش ملقب به نصرت الدوله شد. كمى بعد لقب قوام الملك را به دست آورد. در ٢٠ سالگى پدرش كشته شد و تمام مناصب و القاب پدر به او اختصاص يافت. وى در دورههاى ششم و هفتم از شيراز و دوره نهم از ايرانشهر نماينده مجلس شوراى ملى بود. در مجلس مؤسسان اول (١٣٠٤ ش) عضو بود و همچنين در دوره اول مجلس سنا از شيراز انتخاب گرديد. در اواخر دوره نهم مجلس شوراى ملى از او سلب مصونيت شد و مدتى را در زندان و تحت نظر گذرانيد. پس از آزادى از زندان مدتى والى فارس و سپس به رياست هيئتمديره هواپيمايى منصوب گرديد. خانواده قوام الملك وابستگى كاملى به انگلستان داشتند. قوام از جمله كسانى بود كه به هنگام تبعيد رضا شاه به اصفهان رفت و اموال شاه را به پسرش منتقل كرد.
سرانجام قوام الملك در بهمنماه ١٣٤٨ ش در سن ٨٠ سالگى در تهران درگذشت. (شرح حال رجال ايران، ج ١، ص ٣١١، ٣١٠؛ شرح زندگانى من، ج ١، ص ٣٨؛ حقايق الاخبار ناصرى، ص ٢٠؛ تاريخ بيست ساله ايران ج ٦، ص ٨٨؛ بيست و هشت هزار روز تاريخ ايران و جهان، ص ٤٤؛ تاريخ معاصر ايران، شم ٨ ص ٧٤- ٧٢).
(٧). واحد شمارش آبادى است.
(٨). تلگراف لطفعلى آقا سرتيپ به رئيس اركان حرب كل قشون، ١٤/ ١٢/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٨، ص ٥.
(٩). پس از اين در تاريخ بيست و يكم اسفندماه وزارت امور خارجه به وزارت جنگ اطلاع داد كه در اين خصوص با سفارت روسيه مذاكراتى صورت گرفته است كه پس از دريافت پاسخ، نتيجه به وزارت جنگ اعلام خواهد شد. (نامه وزارت خارجه به وزارت جنگ، ٢١/ ١٢/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٩).
(١٠). تلگراف وزير جنگ به وزارت خارجه، ١٤/ ١٢/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ١٦.
(١١). روزنامه ايران، ١٥/ ١٢/ ١٣٠٠، ص ٣.
(١٢). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى سفارت انگليس، ص ١٣٨
(١٣). مراسله سفير ايران در آمريكا به وزارت خارجه، ١٤/ ١٢/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٢٣، پ ٢، ص ٩٩.