«ذكاء الدوله» وزيرمختار و ايلچى مخصوص دولت ايران در سوئيس و همچنين نماينده دوم ايران در جامعه ملل اعتراض رسمى دولت ايران به وجود دفاتر پستى انگليس در اهواز، عبادان (آبادان) و محمره (خرمشهر) را به اداره پستى بين المللى در برن‌ ١٢ و همچنين به رئيس دار الانشاء ١٣ جامعه ملل در ژنو اعلام كرد. «ذكاء الدوله» با بيان اينكه، وجود و عمليات پستى اين ادارات پستى مخالف حقوق بين المللى است، اقدامات دولت انگليس را ناقض تماميت و استقلال ارضى و ادارى ايران ذكر كرد. ١٤

______________________________
(١). متن اعلان مزبور به شرح ذيل است: «اطلاعا تذكر داده مى‌شود كه آتاشه ميليترهاى دول متحابه مقيم تهران هروقت مايل باشند مى‌توانند براى ملاحظه و معاينه قسمت‌هاى نظامى اعم از مواقع مانور و غيره بدون هيچگونه تعرض و ممانعتى حضور به هم رسانيده تماشا نمايند و مزاحمتى براى هيچيك از آنها متصور نيست.»

(٢). روزنامه ايران، ١٧/ ٩/ ١٣٠٠، ص ١.

(٣). روابط سياسى ايران و آمريكا، ص ٢٧٩.

(٤). اين پيشنهاد هنگامى مطرح شد كه نمايندگان شركت نفتى آمريكايى ديگرى به نام سينكلر به ايران آمدند و آب را بيشتر گل‌آلود كردند. اينان ظاهرا خبر نداشتند كه مجلس ايران امتياز نفت شمال را به استاندارد اويل داده است. (م).

(٥). سينكلر اويل بعدها با شركت آركو(Arco) ادغام شد. (م)

(٦).

Department of State, ١٩٨/ ٣٦٣٦, Oil/ ٤٦, Engert to Sectetary of State, ٩ December ١٢٩١

. (٧).

Department of State, ١٩٨/ ٣٦٣٦, Oil/ ٣٧, Sectetary of State to Engert, ٠٢ December ١٢٩١

. (٨). تلگراف بديع الممالك از دره‌جز به وزير خارجه، ١٨/ ٩/ ١٣٠٠، س ١٣٠٠، ك ٤٤، پ ٢٧، ص ١٩ و ٢٠.

(٩). تلگراف كارگزار تبريز به وزارت خارجه، ١٨/ ٩/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ٤٢، ص ١٦٧.

(١٠). روزنامه ايران، ١٧/ ٩/ ١٣٠٠، ص ٢.

(١١). اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٦٣، پ ١٦، ص ٤.

(١٢). مراسله سفارت ايران در برن به وزير امور خارجه، ٢٥/ ٩/ ١٣٠٠، اسناد وزارت امور خارجه، س ١٣٠٠، ك ٣٣، پ ١، ص ٦٣.

(١٣). دار الانشاء: دفتر و دبيرخانه.

(١٤). مراسله امير ذكاء الدوله به رئيس دار الانشاء جامعه ملل ١٧/ ٩/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه ايران، س ١٣٠٠، ك ٣٣، پ ١، ص ٧.