«اسحق رهبر» در تلگرافى به ممتاز الدوله و مشاور الممالك خبر داد: حكومت آذربايجان قفقاز از احسان اللّه خان حمايت و او را تقويت مى‌نمايند و در اين راستا، سه دستگاه اتومبيل نيز به وى داده‌اند. اسحق رهبر در ادامه افزود احسان اللّه خان گروهى را به نام حزب كمونيست ايرانيان‌ ٢ تشكيل داده و مشغول عمليات مى‌باشد.

ازاين‌رو، به سفارت شوروى اعتراض و تقاضا شد او و افرادش را از بادكوبه تبعيد نمايند.

«اسحق رهبر» در پايان از آقايان ممتاز الدوله و مشاور الممالك خواست تا آنان نيز موضوع را پى‌گيرى كرده و نتيجه را هرچه زودتر اطلاع دهند. ٣

* حمايت بويراحمدى‌ها از امامقلى خان‌

پسر كريم خان بويراحمدى عده زيادى را به حمايت از امامقلى خان رستم جمع‌آورى نمود. ٤

______________________________
(١). گزارش تلگرافى از اسدآباد به وزارت خارجه، ٢٠/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٣، پ ١٤، ص ٤.

(٢). اولين تشكل ماركسيستى در سال ١٢٩٨ در بندر انزلى به نام حزب كمونيست ايران توسط عده‌اى از روشنفكران چپ تأسيس شد. در واقع بانى اين حزب همان حزب سوسيال‌دموكرات ايران يا حزب عدالت در تبريز بود كه عده‌اى از اعضاى خود را براى تشكيل كنگره به بندر انزلى فرستاد و اعضاى كنگره مرام‌نامه حزب را تدوين كردند و به جاى سوسيال‌دموكرات نام آن را حزب كمونيست ايران نهادند. حزب كمونيست ايران در ابتدا با نهضت جنگل اتحاد برقرار كرد و جمهورى سوسياليستى شوراى گيلان را تشكيل دادند، ولى كادر رهبرى كمونيست‌ها بلافاصله دست‌به‌كار تبليغات ضد مذهبى شد ... نوزده مسجد را بست، تعليمات مذهبى را ممنوع اعلام كرد و رفع حجاب زنان را اجبارى خواند و روحانيون مسلمان را كه شديدا مخالف اين اقدامات بودند، علنا مورد استهزاء قرار داد. (فصولى از تاريخ مبارزات سياسى و اجتماعى ايران، جنبش‌هاى چپ، ص ١٤٣، ١٥٤.

(٣). تلگراف وزارت خارجه به ممتاز الدوله و مشاور الممالك، ٢٠/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٦، پ ٣، ص ١٠.

(٤). اسناد ملى ايران، شم ت ٢٩٣٠٠١٤٩٢.