آيرم در ادامه گزارش خود آورده است: بعد از اين مراسم نيز تمام خوانين بختيارى، يك روز براى صرف ناهار در كنسولگرى انگليس در اصفهان مهمان بوده‌اند ولى از مذاكرات اين مهمانى هنوز اطلاعى بدست نيامده است. آيرم همچنين از ائتلاف علماى اصفهان و خوانين بختيارى خبر داد ١٣ و اظهار داشت كه براساس تحقيقات انجام شده علماى اصفهان نيز در جلسه‌اى ديگر پس از اخذ تصميماتى از خوانين بختيارى به صورت مشروط در ائتلاف با بختيارى‌ها شركت كرده‌اند كه از آن جمله مى‌توان به تعهد گرفتن از حكومت اصفهان براى اعزام نكردن نايب الحكومه به محال و توابع جزء اشاره كرد. ١٤

[تصوير] مورخ السلطنه‌

______________________________
(١). مراسله ممتاز الدوله به وزارت خارجه، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٦٧، پ ٣، ص ٢.

(٢). پس از ارائه اين پيشنهاد از سوى سفارت روسيه شوروى به وزارت خارجه، وزارت داخله در تاريخ ١٦/ ١٢/ ١٣٠٠، از وزارت خارجه تقاضا كرد، نظر به اينكه اداره نظميه به درخواست كميسارياى شميران، قراولخانه زرگنده را براى شعبه قلهك لازم دارد، قراولخانه به تصرف كميسارياى شميران درآيد. (اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٢/ ١٥، پ ٦٠، ص ١٤).

(٣). زرگنده: روستايى از بخش شميران شهرستان تهران و در جنوب تجريش در سر راه تهران به تجريش بوده كه در كنار قلهك واقع شده است و مقر تابستانى سفارت روسيه در اين روستا قرار داشته است و اكنون جزئى از شهر تهران محسوب مى‌شود.

(٤). يادداشت سفارت روسيه به وزارت خارجه، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٢/ ١٥، پ ٦٠، ص ٦.

(٥). روزنامه ايران، ٢٧/ ١١/ ١٣٠٠، ص ١.

(٦). تلگراف اسماعيل اميرفضلى به وزير جنگ، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ٤٢، ص ١.

(٧). تلگراف اسماعيل اميرفضلى به وزارت جنگ، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٤٥.

(٨). روزنامه ايران، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، ص ٢.

(٩). همان.

(١٠). فرج اللّه بهرامى فرزند محمد على خان تفرشى در سال ١٢٦٠ ش، متولد شد، تحصيلات خود را در مدارس جديد مانند دار الفنون و آليانس و مدرسه ايران و آلمان به پايان رسانيد و به زبان عربى و فرانسوى تسلط يافت. در سال ١٢٨٥ ش، مقارن انقلاب مشروطيت به استخدام وزارت جنگ درآمد، مدتى هم در زمان حسين خان علاء به وزارت فوائد عامه منتقل شد و مجددا به وزارت جنگ بازگشت و به رياست كابينه آن وزارتخانه رسيد.

در دوره پنجم از طرف مردم تبريز به وكالت مجلس شوراى ملى انتخاب شد و جزء چند نفرى بود كه براى تغيير سلطنت تلاش مى‌كرد. در سال ١٣٠٤ ش، كه مجلس شوراى ملى به خلع قاجاريه و پادشاهى رضا خان رأى داد و مجلس مؤسسان با تغيير چهار اصل از اصول متمم قانون اساسى، سلطنت را به رضا خان و اعقاب ذكور وى سپرد، پس از سلطنت رضا خان به رياست دفتر مخصوص رضا شاه برگزيده شد. در سال ١٣٠٦ وى به عنوان سرپرست محصلين نظامى به اروپا رفت و پس از بازگشت والى فارس شد.

در سال ١٣١١ در كابينه مخبر السلطنه وزير پست و تلگراف شد. در سال ١٣١٢ والى خراسان شد و در سال ١٣١٤ به همراه عده‌اى مانند على دشتى، زين العابدين رهنما و محمد رضا تجدد زندانى شدند. پس از مدتى از زندان آزاد و به ملاير تبعيد شد. در سال ١٣١٩ ش، مجددا بازداشت گرديد كه وقايع شهريور ١٣٢٠ وى را از زندان نجات داد. در سال ١٣٢١ در كابينه قوام السلطنه، فرج اللّه بهرامى وزير كشور گرديد. بهرامى سرانجام در سال ١٣٣٠ ش، در تهران درگذشت. (شرح حال رجال سياسى و نظامى ايران، ج ١، ص ٣٤١- ٣٤٤؛ خاطرات و خطرات، ص ٤١٢؛ زندگينامه رجال و مشاهير ايران، ج ٢، ص ١١٣، ١١٤).

(١١). البته احمد شاه در مسافرت بود و اين حكم به موجب پيشنهاد رضا خان، وزير جنگ قبلا صادر شده بود كه امروز به بهرامى اعطا شد. (م).

(١٢). روزنامه ايران، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، ص ٣.

(١٣). به اعتقاد آيرم تسليم شدن حكمران بختيارى در مقابل تقاضاهاى علما حائز اهميت و حاكى از اتحادى جدى ميان آنان بود (اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٨).

(١٤). مراسله محمود آيرم به رئيس اركان حزب كل قشون، ٢٦/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٨، ص ٢٠.