روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٦
سرهنگ وستداهل در ١١ آوريل ١٩١٦ جهت گذراندن مرخصى خود به سوئد نمود بيورلينگ را به جانشينى موقت خود انتخاب نمود. (نظم و نظميه در دوره قاجاريه، ص ١٨٩؛ سوئدىها در ايران، ص ٢٢٧- ٢٣٥).
______________________________
(٧). البته در منابع ديگر آمارهاى متفاوتى
آمده است از جمله اينكه: دو پاسبان در كلانترىها به قتل رسيدند و هفت تن مجروح
شدند كه آنها هم به تدريج مردند. اما در تاريخ ٢٤/ ٢/ ١٣٠٠ در جلسه هيئت دولت
تصويب شد كه به سه نفر از آژانهايى كه در سوم اسفندماه كشته شده بودند مقررى
ماهانه پرداخت شود. (اسناد تاريخ معاصر، شم ٤٧٨٦- ن).
(٨). اسناد وزارت خارجه فرانسه، مجلد ١٧، سرىE ، ص ٩٤- ٩٦.
(٩). تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران، ص ٨٦.
(١٠). اسناد وزارت خارجه فرانسه، مجلد ١٧، ص ٥٣.
(١١). بست و بستنشينى: پناه بردن به مكانهايى معين، محترم و غالبا مقدس و مصون از تعرض و عمل پناه بردن به آنها. معمولا افراد مجرم يا مغضوب يا مظلوم (براى احقاق حقشان) به آن مكانها پناه مىبردند (دانشنامه جهان اسلام، ج ٣، ص ٣٩٥- ٣٩٩).
(١٢). اسناد وزارت خارجه فرانسه، مجلد ١٧، سرىE ، ص ٩٤- ٩٦.
(١٣). اسناد وزارت خارجه فرانسه مجلد ١٧، ص ٥١ و تاريخ معاصر ايران، شم ١٩ و ٢٠، س ١٣٨٠، ص ٧٠.
(١٤). كلنل كاظم خان سياح، در سال ١٢٧٤ متولد شد. در شانزده سالگى براى تحصيل در قسمت نظام وارد مىشود و به خلاف نظر پدرش كه اصرار مىكرد در پزشكى تحصيل كند، نظامى شد وى بعدها جزو كميته آهن شد.
كاظم خان آجودان سابق كلنل «اسمايس» بود. وى از افسران محورى كودتاى سوم اسفند ١٢٩٩ و از جمله همقسمشدگان با رضا خان ميرپنج بود و پس از كودتا حكومتنظامى تهران بر عهده او بود. مدتى نيز رياست ستاد مشترك را عهدهدار گرديد. مىتوان گفت كه ستاره اقبال او با سقوط كابينه سيد ضياء اقول كرد، بهطورى كه، به همراه سيد ضياء معزول از ايران خارج شد و در برلين به همكارى با افرادى نظير پورداوود و جمالزاده پرداخت.
بعدها سرپرستى هنرستان صنعتى اصفهان را (در سالهاى پيش از شهريور ١٣٢٠) به عهده داشت. در سال ١٣١٥ به جرم انتقاد از ديكتاتورى رضا خان زندانى شد. در كابينه محمد على فروغى بعد از شهريور ١٣٢٠ رئيس اداره صنايع اصفهان بود كه «هژير» وزير بازرگانى و پيشه و هنر او را به تهران فراخواند و او را به رياست كارخانه گليسيرين و صابون منصوب كرد. وى پس از شهريور ١٣٢٠، مجدا به همكارى با سيد ضياء در حزب اراده ملى روى آورد. سرانجام سياح در سال ١٣٤٩ ش درگذشت. (تاريخ بيست ساله، ج ١، ص ١٨٩ و ٢٠٣؛ يادها و يادبودها، ص الف و ب؛ مجله بديع، شم ٤، س ١٣٢٨، ص ١٣؛ تاريخ مختصر احزاب سياسى، ج ١، ص ٨٣؛ روزنامه خاطرات عين السلطنه، ج ٨، ص ٥٩٨٩؛ توفان در ايران، ص ٨٥٠).
(١٥). اسناد وزارت خارجه فرانسه، مجلد ١٧ سرىE ، ص ٩٤- ٩٦.
(١٦). علاوهبر زندان قزاقخانه، زندانهاى شهربانى، باغ سردار اعتماد، باغ مجيديه (نزديك قصر قاجار)، شريفآباد قزوين، عشرتآباد، مباركآباد (نزديك سلطنتآباد) و باغ سپهسالار بيرون دروازه شميران و فرمانيه، دزاشيب شميران و كاشان و قم وجود داشتند كه زندانيان در آن مكانها زندانى و تبعيد شدند. (تاريخ بيست ساله ايران، ج ١، ص ٢٣٦- ٢٣٩).
(١٧). همان، ج ١، ص ٢٣٧.
(١٨). خاطرات و سفرنامه، ص ٢١١- ٢١٠.
(١٩). ميوههاى دار، ج ٢، ص ٩٣٢.
(٢٠). خاطرات و تالمات مصدق، ص ١٢٦.
(٢١). تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران، ج ١، ص ٨٩.
(٢٢). روزنامه ايران، ٣/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ١.
(٢٣). در كتاب رضا شاه اثر رضا نيازمند، در صفحه ٤٦٨ درباره صدور «اعلان حكم مىكنم» آمده است كه صدور اين اعلان در دو روز متوالى و دوبار به طور جداگانه بوده است كه يكى مربوط به سوم اسفند و ديگرى مربوط به چهارم اسفند مىباشد. منبع اين مطلب كتاب «شرح زندگانى من» معرفى شده است. ولى چنين مطلبى در آن منبع وجود ندارد ضمن آنكه در جلد ٣ «شرح زندگانى من» صفحه ٢١٤ به اشتباه تاريخ اين اعلان ١٤ جمادى الثانى ١٣٣٩ آورده شده است. (م).
(٢٤). اسناد ملى ايران، شم ت ٢٩٣٠٠١٤٧٧.
(٢٥). با وجود اينكه برگزارى اجتماعات ممنوع اعلام شده بود ولى در صورتيكه، از حكومتنظامى مجوز اخذ مىشد، برگزارى اجتماعات ميسر بود. سيد محمد طباطبائى در تاريخ ١٨ ديماه همان سال فوت كرده بود و به نظر مىرسد مجلس ترحيم مذكور، از جمله مجالس بزرگداشت چهلم ايشان بوده است. (م).
(٢٦). روزنامه ايران، ٣/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ١.
(٢٧). همان.
(٢٨). تلگراف كارگزارى اصفهان به وزارت خارجه، ٤/ ١٢/ ١٢٩٩، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٤٦، پ ٥، ص ٤١.
(٢٩). همان.
(٣٠). روزنامه ايران، ٣/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ٢.
(٣١). ميوههاىدار، ج ٢، ص ٩٣٣.