روز شمار تاريخ معاصر ايران
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص
٦٦٤ ص
٦٦٥ ص
٦٦٦ ص
٦٦٧ ص
٦٦٨ ص
٦٦٩ ص
٦٧٠ ص
٦٧١ ص
٦٧٢ ص
٦٧٣ ص
٦٧٤ ص
٦٧٥ ص
٦٧٦ ص
٦٧٧ ص
٦٧٨ ص
٦٧٩ ص
٦٨٠ ص

روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥١٣

وزارت داخله منصوب شد كه در اثر فشار مخالفين دولت در مجلس و كشور كه بى‌ارتباط با تحريكات سردار سپه نبود در ارديبهشت‌ماه ١٣٠٢ ش، مجبور به استعفا شد. در هفتم شهريورماه ١٣٠٣ ش، به عنوان وزير عدليه وارد كابينه سردار سپه شد. و پس از آن به جاى عبد الحسين تيمورتاش رئيس تشريفات دربار شد و در حقيقت وظايف وزير دربار را انجام مى‌داد.

سميعى از سال ١٣١٩ تا ١٣٢١ ش، سفير ايران در افغانستان بود و سپس در كابينه على سهيلى كه در ٢٨ بهمن ١٣٢١ تشكيل شد وزير مشاور و از ١٩ تير ١٣٢٢ وزير كشور شد و تا نهم شهريور ١٣٢٢ در اين سمت بود.

اديب السلطنه همان‌طور كه مورد اعتماد رضا شاه بود مورد اعتماد محمد رضا پهلوى نيز بود و از سال ١٣٢٥ ش، در سمت رياست دربار پهلوى دوم به خدمت پرداخت. اديب السلطنه از فراماسونرهاى قديمى و عضو لژهاى بيدارى ايران و انجمن اخوت بود. هنگامى كه محمد رضا پهلوى در سال ١٣٢٧ ش، به اروپا رفت. اديب السلطنه يكى از اعضاى شوراى سلطنتى بود.

مدتى انجمن ادبى تهران، تحت رياست او اداره مى‌شد و مدتى هم رئيس فرهنگستان و رئيس انجمن تربيت‌بدنى و پيشاهنگى بود. مدتى هم حكومت آذربايجان را بر عهده داشت. اديب السلطنه در ١٥ بهمن ١٣٣٢ درگذشت.

(فهرست اسامى و مشخصات نمايندگان ٢٤ دوره مجلس شوراى ملى، ص ٩؛ فهرست مؤلفين كتب چاپى، ج ٢، ص ٧٥٥؛ تاريخ بيست ساله ايران، ج ٢، ص ٧؛ زندگينامه رجال و مشاهير ايران، ج ٤، ص ٦٥- ٦٨).

______________________________
(٣). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس، ص ١٢٠؛ روزنامه ايران، ٣/ ١١/ ١٣٠٠، ص ١.

(٤). پيش از اين زمان اسماعيل اميرفضلى نسبت به رفتار ماكوئى‌ها به رهبرى اقبال السلطنه اظهار نارضايتى كرده بود. (ن ك: خبر پنج‌شنبه ٢٩ دى ١٣٠٠).

(٥). تلگراف رئيس اركان حرب كل قشون به امير لشكر شمال غرب؛ ٢/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠؛ پ ٩٧، ص ٦٦.

(٦). گزارش گمرك محمره به اداره مركزى كل گمرك، ٢/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ٣٠٠، ك ١/ ٣٠، پ ٥٠، ص ٤.

(٧). در نتيجه شكايات فراوان از اين قبيل پست‌ها، و پى‌گيرى وزارت خارجه پست هندى منحل گشت. (اسناد وزارت خارجه، سال ١٣٠٠، ك ١/ ٣٠، پ ٥٠، ص ٣).

(٨). روزنامه ايران، ٣/ ١١/ ١٣٠٠، ص ٣.

(٩). مراسله مفتح الملك از بغداد به وزارت خارجه، ٢/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ١٠، ص ١٠٤.

(١٠). تلگراف امير لشكر شمال غرب به رئيس اركان حرب كل قشون، ٢/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٢٩.

(١١). دستور حاشيه سند فوق.

(١٢). تلگراف رئيس اركان حرب كل قشون به امير لشكر شمال غرب، ٥/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٣٥.

(١٣). اعلان مذكور به شرح ذيل بود: «تجارتخانه برادران تومانيانس از تاريخ نشر اين اعلان، مطابق با صورتى كه به كميسيون داده‌اند در مركز يا نقاط ديگر حق فروش يا انتقال املاك تجارتخانه را به غير به هيچ‌وجه ندارند و هرمعامله‌اى نسبت به املاك مزبور بشود باطل و از درجه اعتبار ساقط است.»

(١٤). روزنامه ايران، ٢/ ١١/ ١٣٠٠، ص ١.

(١٥). با اعلام استقرار نظام شوروى در ارمنستان در ٢٩ نوامبر ١٩٢٠ م/ ٨ آذر ١٢٩٩، در كمتر از يك ماه، اخبار ورود دسته‌هاى چند صد نفرى ارامنه به تبريز و عزيمت عده‌اى از آنها به قزوين، همدان، تهران و ... در مطبوعات ايران منتشر شد. با ورود آنان به ايران، براى حل و فصل مشكلات معيشتى ايشان، «پرنس آرقوتيان» وزيرمختار جمهورى سابق ارمنستان، كوشش‌ها و اقداماتى را از جمله درخواست از جامعه ارامنه ايران براى كمك به آنان، انجام داد. آرقوتيان به نقاط مختلفى كه ارامنه ايران زندگى مى‌كردند، رفت و از آنان براى مهاجرين كمك مالى دريافت كرد. با استقرار و تثبيت حاكميت بلشويك‌ها در ارمنستان، دامنه فشار بر ارامنه چنان بالا گرفت كه منجر به قيام ارامنه بر ضد بلشويك‌ها و سركوب آنها در ١٨ فوريه ١٩٢١ شد كه در نتيجه آن پناهندگان بيشترى به ايران آمدند. در بين پناهندگان علاوه‌بر مردم عادى تعداد زيادى از نخبگان سياسى و نظامى و دولتمردان سابق ارمنستان حضور داشتند كه حضور آنها در تبريز باعث شد دولت شوروى فشار زيادى را براى بازگرداندن و يا اخراج آنان از آذربايجان ايران وارد آورد. همين فشارها موجب بازگشت تعدادى از ارامنه به ارمنستان شد. وزيرمختار شوروى با مقايسه قيام «لاهوتى خان» در تبريز با قيام داشناكسيون بر ضد دولت بلشويكى به دولت ايران گوشزد كرد: همان‌طور كه اتحاد شوروى، لاهوتى خان و گروهش را پس از پناهندگى به خاك شوروى خلع سلاح و تحت كنترل و مراقبت گرفت، دولت ايران هم بايد مهاجرين ارامنه را تحت كنترل درآورده و از نواحى مرزى آذربايجان اخراج كند (روزنامه ايران، ٢٨ تا ٢٠ دى ١٢٩٩؛ ارمنستان در آستانه قرن بيستم، ص ١٥٩- ١٥٥، ١٦٢- ١٦١؛ توفان بر فراز قفقاز، ص ٤١٦- ٤١١؛ اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ١٥).

(١٦). دستور حاشيه سند ذيل.

(١٧). بندر شرفخانه در ١٨ كيلومترى غرب شبستر و در ساحل شرقى درياچه اروميه است اين منطقه داراى راه‌آهن و اسكله براى كشتيرانى است.

(١٨). تلگراف امير لشكر شمال غرب به رئيس اركان حرب كل قشون، ٢/ ١١/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٢٩.