روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٠٢
[تصوير] احمد شاه، هنگام سفر به اروپا سوار بر اتومبيل
* تقاضاى بلژيك براى دريافت قوانين تابعيت در ايران
سفارت بلژيك طى نامهاى به مشار السلطنه وزير امور خارجه وقت از دولت ايران درخواست نمود، كليه قوانين وضعشده درباره پذيرش و عدم پذيرش تابعيت در كشور، همچنين اسناد مربوط به تابعيت را در دو نسخه براى دولت بلژيك ارسال نمايد. ٧
______________________________
(١). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى
سفارت انگليس، ص ١٢٠ و ١١٩.
(٢). تلگراف نمره ٩٠٦ لندبرگ به رضا خان، ٢٥/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٨٤.
(٣). مراسله وزارت خارجه به وزارت ماليه، ٢٥/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٣١، پ ٨، ص ١٨.
(٤). ميكلادزه سروان ژاندارم ٢٥ سالهاى كه در قرهتپه در جنگ با سميتقو كشته شد. در اين جنگ ١٩ نفر صاحبمنصب نظامى به شكل فجيعى كشته شدند. سميتقو پس از موفقيت در جنگ مهاباد و زندهبهگور كردن چهار صد نفر صاحبمنصب و ژاندارم، قلمرو حكمرانى خود را توسعه داد (شرح حال رجال ايران ج ١، ص ١٣٧؛ تاريخ ژاندارمرى ايران، ص ٢٦٠- ٢٧٠).
(٥). سرلشكر امان اللّه جهانبانى فرزند ميرزا امان اللّه ضياء الدوله، از اعقاب فتحعلى شاه قاجار در سال ١٢٧٠ ش در تهران متولد شد. تحصيلات مقدماتى را در تهران به پايان رسانيد و سپس براى تكميل تحصيلات خود به مدرسه نظامى سنپترزبورگ رفت. در سال ١٩١٧ به تهران بازگشت و از طرف وزارت امور خارجه به سمت وابسته نظامى ايران در پاريس منصوب شد. بعد از كودتا و از طرف سردار سپه به فرماندهى توپخانه ديويزيون قزاق منصوب گرديد وى در عمليات عليه سميتقو نيز شركت كرد و به همين دليل به درجه سرتيپى نايل آمد و به رياست ستاد اركان حرب رسيد. در سال ١٣٠٢ ش، از فرانسه و انگلستان ديدار كرد. گرچه وى از شاهزادگان قاجار بود ولى از تغيير سلطنت قاجار حمايت مىكرد. وى مدتى از پست خود بركنار شد ولى دوباره مورد لطف رضا خان قرار گرفت و در تابستان ١٣٠٥ به فرماندهى لشكر شرق رسيد. در پاييز ١٣٠٧، فرماندهى نيروهاى اعزامى به بلوچستان و برقرارى امنيت در آنجا را بر عهده داشت و در همان سال به درجه سرلشكى رسيد. در اواخر پاييز ١٣٠٩، براى گذراندن يك دوره دو ساله ستاد به فرانسه اعزام شد. در سال ١٣١١ ش، به رياست بازرسى كل ارتش و در سال ١٣١٢ به سمت بازرسى كل مدارس نظام منصوب شد. در فروردين ١٣١٥ به رياست اداره صناعت منصوب شد اما در تابستان ١٣١٦ ش، از كار بركنار شد و همراه با چهل تن از مقامات اداره كل صنايع به زندان افتاد. وى به شركت در توطئهاى عليه شاه متهم شده بود. جهانبانى تا شهريور ١٣٢٠ در زندان بود و پس از آن آزاد شد و در كابينه فروغى از او دعوت به كار شد و اعاده حيثيت گرديد. جهانبانى مشاغلى همچون استاندار آذربايجان، فرمانده دانشگاه جنگ، وزير كشور، وزير راه، وزير جنگ، آجودان محمد رضا شاه، فرمانده دانشكده افسرى، سرپرست هيئتهاى ايرانى تعيين سرحدات مرزى با اتحاد جماهير شوروى و پاكستان و سناتور براى چند دوره را داشته است. وى به زبانهاى روسى و فرانسه تسلط داشت و كتابهاى مرزهاى ايران و شوروى؛ سرگذشت بلوچستان و مرزهاى آن، نبرد شكريازى، سارى داش و ... از جمله آثار اوست. آخرين درجه نظامى جهانبانى سپهبدى بود و سرانجام در سال ١٣٥٢ ش، درگذشت. جهانبانى داراى دو پسر به نامهاى مسعود و خسرو بود كه مسعود جهانبانى با حكم شاه سفير ايران در پاريس بود و خسرو جهانبانى در بانك مركزى اشتغال داشت. (سالنامه دنيا، س ١٣٢٧، ص ١٣١؛ تاريخ مختصر احزاب سياسى در ايران، ج ١، ص ٢٦٥؛ تاريخ بيست ساله ايران، ج ٢، ص ١١٠ و ١٠٨؛ بزم اهريمن، ج ١، ص ٣٧٣؛ خاطرات كيانورى، ص ٢٩٠؛ تاريخ بيست ساله ايران، ج ٤، ص ١٣٠؛ ارتش و حكومت پهلوى، ص ٢٢٨ و ٢٢٩).
(٦). تلگراف كلنل لوندبرگ به رئيس اركان حرب كل قشون، ٢٥/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٠، پ ٩٧، ص ٨٠.
(٧). مراسله سفارت بلژيك به مشار السلطنه، ٢٥/ ١٠/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٧، پ ٢، ص ٦.