مدير گمرك بندر لنگه كه به دستور مركز كالاهاى قاچاق را از تجار و اهالى گمرك بندر لنگه ضبط مى‌كرد. اعلام نموده بود، كسى بدون مجوز حق خروج از بندر را به وسيله كشتى ندارد و افرادى هم كه به بندر وارد مى‌شدند مورد تفتيش قرار مى‌گرفتند. ازاين‌رو، تجار لنگه علاوه بر شكاياتى كه از مدير گمرك بندر لنگه به مركز كرده بودند، تلگراف‌هايى را نيز، به هندوستان و كراچى مخابره نمودند، كه كالاهاى متعلق به آنان به بندر لنگه فرستاده نشود. همچنين كالاهاى خود را از لنگه به بندر «دبى» منتقل مى‌كردند. ١٢

* انتصاب پيشكار ماليه فارس‌

ميرزا حبيب اللّه خان على‌آبادى از كاركنان وزارت ماليه به دستور رئيس الوزراء به سمت پيشكارى ماليه فارس انتخاب گرديد. ١٣

[تصوير] ژوليوس رويتر

______________________________
(١). ژوليوس رويتر متولد ١٨١٦ م، است. وى يك يهودى بود. رويتر در زمان ناصر الدين شاه توانست در تاريخ ٢٥ ژوئيه ١٨٧٢ م، امتياز استخراج نفت ايران را كسب نمايد. امتياز رويتر از لحاظ گستردگى در نوع خود بى‌نظير بود و تمام خاك ايران را دربر مى‌گرفت و انحصار راه‌آهن، تراموا و استخراج كليه منابع معدنى به استثناى طلا و نقره و سنگ‌هاى قيمتى را شامل مى‌شد.

لرد كرزن درباره اين قرارداد مى‌گويد: موقعى كه متن اين قرارداد منتشر گرديد نفس اروپا از حيرت بند آمد زيرا تا آن تاريخ در صحنه معاملات بين المللى چنين امرى سابقه نداشت كه پادشاهى تمام ثروت‌هاى زمينى و زيرزمينى و كليه منابع طبيعى و پولى و اقتصادى كشورش را بدين‌سان مفت و دربست در اختيار يك سرمايه‌دار خارجى گذاشته باشد. ژوليوس رويتر زندگى شغلى خود را از استخدام در بانكى در شهر «روتنگن» آلمان آغاز كرد و در همان زمان، در فكر تأسيس يك خبرگزارى افتاد و بدان اقدام نمود او تا سال ١٨٥١ م، فعاليت خبرگزارى را در پاريس متمركز كرد اما در همان سال به دليل سخت‌گيرى دولت فرانسه، خبرگزارى را به انگلستان و شهر لندن انتقال داد و در آن‌جا مشغول فعاليت شد. مطبوعات انگلستان با اعتماد و اتكاء به خبرگزارى رويتر، شكل ويژه‌اى به خود گرفت. رويتر در ١٨٥٧ م، تابعيت انگلستان را پذيرفت و در سال ١٨٧٨ به لقب بارون ملقب گرديد. در ١٨٩٩ م، در شهر نيس فرانسه درگذشت. ولى خبرگزارى‌اش همچنان يكى از بزرگ‌ترين آژانس‌هاى خبرى جهان به شمار مى‌رود. (قتل اتابك و شانزده مقاله تحقيقى ديگر، ص ٦٩؛ رسانه‌هاى صهيونيستى جهان، خبرگزارى رويتر).

(٢). روزنامه ايران، ٢٢/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ٣.

(٣). مسقط در حال حاضر پايتخت كشور عمان مى‌باشد. (م).

(٤). تلگراف كارگزارى سيستان به وزارت خارجه، ٢٠/ ١٢/ ١٢٩٩، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٤٨، پ ٢، ص ١٠.

(٥). روزنامه ايران، ٢٠/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ٢.

(٦). همان، ٢١/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ١.

(٧). دبوا پيشكار ماليه خراسان بود. وى طبق پيشنهاد مرنارد بلژيكى در ژوئيه ١٩١٤ م، استخدام شد و نخست مسئول گمرك بندر انزلى و پس از چندى به عنوان پيشكار ماليه خراسان به مشهد اعزام گرديد. (روزنامه و روزنامه نگارى در خراسان، ص ١٢٨).

(٨). روزنامه ايران، ٢١/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ١.

(٩). سيد عبد الرحيم خلخالى در حدود سال ١٢٩٠ ق، در خلخال متولد شد و براى تحصيل از خلخال به رشت مسافرت كرد و مدتى طولانى در رشت به تحصيل ادبيات عرب و علم معقول پرداخت. در حدود سال ١٣٢١ ق، براى تكميل تحصيلات خود از رشت به تهران آمد و در سال ١٣٢٤ ق، به همراه سيد محمد رضا شيرازى مساوات روزنامه «مساوات» را داير كردند. پس از توپ بستن مجلس در ١٣٢٦، به قفقاز سفر كرد و مدتى نيز نزد حاجى ميرزا عبد الرحيم طالبوف بود و از آن‌جا به عشق‌آباد رفت. در سال ١٣٢٧ ق، به رشت آمد و جزو فعالين احرار بود و از آن‌جا به همدان براى مأموريت‌هاى انقلاب روانه شد. پس از فتح تهران، به تهران آمد و به خدمت وزارت ماليه درآمد و بالاخره رئيس ديوان محاسبات شد.

در سال ١٣٢٩ ق، زمانى كه «مرنارد» بلژيكى مأمور خزانه دولت ايران شد او را از شغل سابق تنزل داد و در خود خزانه‌دارى به سمت ديگرى مأمور گردانيد. بالاخره در سال ١٣٣٣ ق، رياست ماليه (غار و فشافويه) را به او محول كردند. در محرم ١٣٣٤ ق، بنا به همراهى با آزادى‌خواهان و مهاجرين از شغل دست برداشته و از تهران خارج شد. خلخالى در اواخر سال ١٣٣٤ از اسلامبول به كرمانشاه رفت و پس از سقوط كرمانشاه در جمادى الاولى ١٣٣٥ به كركوك رفت در ماه صفر ١٣٣٦ ق، به ايران بازگشت و در وزارت دارائى استخدام گرديد. در سال ١٣٠٦ ش، على اكبر داور او را به وزارت عدليه منتقل كرد و مدتى از مستشاران ديوان عالى جزاى كاركنان دولت بود سپس به همراه داور به وزارت ماليه رفت و رياست اداره بازرسى كل به او سپرده شد. سرانجام خلخالى در سال ١٣٢١ ش، درگذشت. (رجال عصر مشروطيت، ص ٧٤؛ رجال سياسى و نظامى، ج ١، ص ٦٢٠، ٦٢١).

(١٠). مراسله رياست وزرا به كلنل كاظم خان، ٢٠/ ١٢/ ١٢٩٩، اسناد ملى ايران، شم ت ٢٩٣٠٠١٤٧٩؛ اسناد كابينه كودتا، ص ١٠٠.

(١١). روزنامه ايران ٢٣/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ٢.

(١٢). گزارش كارگزارى لنگه به كارگزارى بندرعباس، ٢٠/ ١٢/ ١٢٩٩ ش، اسناد وزارت امور خارجه، س ١٣٣٩ ق، ك ٢٨، پ ٣٤، ص ٥.

(١٣). روزنامه ايران ٢١/ ١٢/ ١٢٩٩، ص ١.