سفارت آلمان در ايران از وزارت امور خارجه خواست: از طريق كارگزارى ايالت آذربايجان درباره محل اقامت فعلى «فرديناندو واكت» كه تا آخر سال ١٩٢٠ م مستخدم بانك استقراضى ايران در تبريز بوده، تحقيق كند و نتيجه را به آن سفارت اطلاع دهد. ٨ كارگزارى كل آذربايجان پس از تحقيق در اين زمينه، از «موسيوفوخت» رئيس سابق بانك استقراضى، اعلام كرد: «فرديناندو واكت» نام اصلى مشار اليه است. نامبرده آلمانى‌نژاد و اهل «مين» است و تقريبا بيست سال است كه در ايران و در تبريز اقامت دارد. ٩

* تشكيل و ترميم كابينه جديد

مصدق السلطنه كه تا امروز از قبول پست وزارت‌هاى ماليه و امور خارجه امتناع مى‌ورزيد، امروز پس از مذاكرات طولانى و فراهم شدن زمينه‌هاى لازم از نظر وى‌ ١٠ موافقت خود را با عهده‌دار شدن مسئوليت وزارت ماليه اعلام كرد. ١١

* اعطاى نشان به رؤساى نظميه قزوين و مشهد

به پيشنهاد اداره نظميه و تقاضاى وزارت داخله، وزارت امور خارجه با اعطاى نشان شير و خورشيد از نوع درجه سوم به ماژور فوكل كلو رئيس نظميه قزوين و ماژور برونيكوفسكى رئيس نظميه مشهد موافقت نمود و از احمد شاه خواست تا فرامين اعطاى نشان به آنها را امضا نمايد. ١٢

______________________________
(١). اسد اللّه ميرزا شمس ملك‌آرا (شهاب الدوله) فرزند عبد الحسين ميرزاى شمس الشعرا بود كه در حدود سال ١٢٩٠ ه ق متولد شد. تحصيلات خود را در تهران و لندن انجام داده و در اداره تلگرافخانه به عنوان مترجم استخدام شد. در دوره اول مجلس شوراى ملى از طرف شاهزاده‌هاى تهران و در دوره دوم مجلس از طرف مردم تهران به نمايندگى انتخاب شد. در مرداد ١٢٨٩ ش براى اولين‌بار به هيئت دولت راه يافت و در كابينه مستوفى الممالك وزير پست و تلگراف بود كه اين سمت را در كابينه دوم مستوفى الممالك كه در آبان ١٢٨٩ تشكيل شد، نيز عهده‌دار بود. اسد اللّه ميرزا در اواخر سال ١٣٢٩ ق به حكومت يزد منصوب شد. او در كابينه ٢٦ مرداد ١٢٩٢ مستوفى الممالك مقام‌هاى وزارت پست و تلگراف و وزارت فوايد عامه را بر عهده گرفت. در كابينه چهارم مستوفى نيز كه در ٣٠ بهمن ١٢٩٣ تشكيل شد، وزارت پست و تلگراف همچنان برعهده او بود و در كابينه پنجم مستوفى كه در ٢٦ مرداد ١٢٩٤ تشكيل شد، وزير فوايد عامه و تجارت بود. در كابينه عبد الحسين ميرزا فرمانفرما كه در سوم دى‌ماه ١٢٩٤ تشكيل شد، وزير علوم و اوقاف بود و پس از آن در مهر ١٣٠٠ ش با سمت وزير پست و تلگراف وارد كابينه قوام السلطنه شد. شمس ملك‌آرا مدتى هم حكمران كردستان بود و بعدها يك دوره هم (دوره دوم) سناتور انتصابى تهران بود. او پس از يك دوره بيمارى ممتد در تهران وفات يافت. (رجال عصر مشروطيت، ص ٦٧؛ زندگينامه رجال و مشاهير ايران، ج ٤، ص ١٢٨- ١٢٧).

(٢). روزنامه اتحاد، ١٧/ ٧/ ١٣٠٠، ص ٢؛ روزنامه ايران، ١٧/ ٧/ ١٣٠٠؛ روزنامه رسمى شاهنشاهى ايران، متن مذاكرات مجلس شوراى ملى (مجلس چهارم)، ص ١٣٢.

(٣). مراسله وزارت خارجه به وزارت داخله، ١٦/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٥١، پ ٢، ص ١٦٩.

(٤). روزنامه اتحاد، ١٧/ ٧/ ١٣٠٠، ص ٢.

(٥). ميرزا حسين خان صبا (كمال السلطان) از يك خانواده بازرگان بود كه پدرانش اهل تجارت بودند ولى او از جوانى به كار روزنامه‌نويسى مشغول شد. در سال ١٣٣٣ ق روزنامه ستاره ايران را منتشر كرد. روزنامه ستاره ايران يك بار نيز در سال ١٣٠٢ ش به علتى نامعلوم تعطيل شد. ميرزا حسين خان صبا در بيست و هشتم شهريور ١٣٠٣ به علت سكته قلبى در تهران درگذشت. با مرگ حسين صبا، روزنامه ستاره ايران از بين نرفت و شوراى عالى فرهنگ در تاريخ ١٥ آذر ١٣٠٣ امتياز آن را به نام اعتصام‌زاده تصويب كرد و روزنامه ستاره ايران از تاريخ ٢١ دى ١٣٠٣ تحت مديريت جديد منتشر شد. (زندگينامه رجال و مشاهير ايران، ج ٤، ص ١٨٥- ١٨٨؛ تاريخ جرايد و مجلات ايران، ج ٣، ص ١٧- ٢٠).

(٦). اسناد مجلس، د ٤، ك ٢٦، ج ١٣، پ ٣.

(٧). گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد، ص ١٦١.

(٨). مراسله سفارت آلمان به وزارت امور خارجه، ١٦/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤، پ ١٢، ص ١.

(٩). كارگزارى كل آذربايجان به وزير خارجه ١٠/ ٨/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه ايران، س ١٣٠٠؛ ك ٤، پ ١٢، ص ٣٠.

(١٠). منظور از فراهم شدن زمينه‌هاى لازم از نظر مصدق السلطنه، پيشنهادات و شرايطى بود كه از جانب وى، ارائه شده بود و مفاد آن اصلاحات اساسى در وزارت ماليه بود. (جهت اطلاعات بيشتر ر. ك: خاطرات و تألمات مصدق، ص ١٣٩- ١٤١).

(١١). روزنامه اتحاد، ١٧/ ٧/ ١٣٠٠، ص ٢.

(١٢). گزارش اداره تشريفات وزارت خارجه، ١٦/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٥٩، پ ٥، ص ٢.