(٤). اسماعيل سميتقو بعد از تصرف ساوجبلاغ از ژاندارم‌ها و ساير نيروهاى دولتى كه تسليم شده بودند، جمعى را در خارج شهر و جمعى را هم كه در كاروانسرا بودند با شصت‌تير، تيرباران كرد. فقط چند نفرى (پنج يا شش نفر) كه خودشان را بر زمين افكنده و زير اجساد مقتولين مانده بودند، مى‌توانند جان سالم به در برده و شب‌هنگام فرار كنند. حاجى ايلخانى كه بيست و پنج نفر از تجار تبريز و رئيس اداره تلگراف را در اين اوضاع در خانه خود پناه داده بود، نصف شب به آنها مى‌گويد كه نمى‌توانم شما را نگاهدارم.

حسين آقا تاجر تبريزى هم جزو همان بيست و پنج نفر بود. سميتقو اعلام كرده بود هريك از اهالى كه به عجم‌ها پناه داده فورا آنها را تسليم نمايد و الا خانه‌اش غارت و خودش اعدام خواهد شد. در پى انتشار اين خبر، افراد سميتقو تمام عجم‌ها از زن و مرد را جمع كرده و يك جا به قتل رسانيدند.

آنها نزديك به يك هزار رأس اسب و تمامى مال و مواشى ساوجبلاغ و مال التجاره عجم‌ها را غارت كردند. گفته مى‌شود قاضى لطيف هم كه چند نفر را پناه داده بود به قتل رسانيدند. در درگيريهاى ساوجبلاغ يك پزشك ارمنى و يك تبعه آمريكايى به نام باشيمون نيز به دست اكراد كشته مى‌شوند.

سميتقو و افرادش در بازگشت از ساوجبلاغ نيز بسيارى از روستاهاى سر راه خود، از جمله روستاى «اگريقاش» را غارت و روستاى «كوسه كهريزه» را به كلى مى‌سوزانند بطوريكه بيشتر روستاهاى آن حدود در اثر غارتگرى او و افرادش خالى از سكنه شده بود (اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ١٠، ص ٢٦ و ٢٥ و ٤١ و ٤٠).

(٥). مياندوآب در جنوب‌غربى مراغه و كنار درياچه اروميه واقع شده و از شمال به گاودور در شهرستان مراغه و از جنوب به رودخانه سيمين رود و شهر ويران مهاباد و از شرق به رودخانه زرينه رود و از غرب به درياچه اروميه محدود است.

(٦). تلگراف كارگزار آذربايجان به وزارت خارجه، ١٨/ ٧/ ١٣٠٠، اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٤٥، پ ١٠، ص ٥.

(٧). بريجمن(Bridgeman) قبل از ورود سرپرسى لورن عهده‌دار مقام كاردارى انگليس در ايران بود. (م).

(٨).

Bridgeman to Curzon, ٠١ Oct ١٢٩١, Fo ١٧٣/ ٦٠٤٦/ ٣١١١١

. (٩). اسناد وزارت خارجه، س ١٣٠٠، ك ٦٣، پ ١٠، ص ١٠.