بعد از استحاله تعين ولى فقيه به انتصاب، هيچ دليلى براى رفع يد از ظهور رواياتى كه در باب انتصاب ولى فقيه و بلكه ولايت مطلقه فقيه و بيان شرايط و خصوصيات آن وارد شده، وجود ندارد. در اين قسمت به پاره‌اى از رواياتى كه دلالت بر ولايت مطلقه دارند، اشاره مى‌كنيم.

حديث اول: «اللهم ارحم خلفائى»

شيخ صدوق به نحو مرسل‌[١] روايتى را اين چنين نقل مى‌كند: «و قال امير المؤمنين عليه السّلام قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله اللهم ارحم خلفائى- ثلاث مرات- قيل له، يا رسول اللّه! و من خلفائك؟ قال الذين يأتون من بعدى يروون عنى حديثى و سنتى:[٢] امير المؤمنين عليه السّلام روايت مى‌كند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود:

خداوندا! جانشينانان مرا مورد رحمت خود قرار ده. عرض شد: اى رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله جانشينان شما چه كسانى هستند؟ فرمود: آنان كه پس از من مى‌آيند و حديث و سنت مرا نقل مى‌كنند». اينك نكاتى چند درباره اين حديث را از پى مى‌آوريم.

١. بررسى سند حديث‌ شيخ صدوق اين حديث را علاوه بر كتاب من لا يحضره الفقيه، در كتاب عيون اخبار الرضا نيز به سه طريق مسند- كه همه رجال سند مختلف مى‌باشد- نقل كرده است. در كتاب عيون اخبار الرضا در ادامه روايت آمده است: «فيعلمونها الناس من بعدى».[٣] گفتنى است همين‌روايت را شيخ صدوق قدّس سرّه در كتاب معانى‌

[١] . حديث مرسل حديثى است كه همه روايان يا بعضى از آنها حذف شده باشد. حديث مرسل را بعضى در صورت ثقه بودن راوى حجت مى‌دانند و برخى ديگر نيز آن را به هيچ روى حجت نمى‌دانند.( ر. ك قربانى، زين العابدين، علم الحديث، ص ١٢٥؛ شهيد ثانى، شرح البداية فى علم الدرايه، ص ١٣٩.)

[٢] . شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٠٢.

[٣] . شيخ صدوق، عيون اخبار الرضا، ج ٢، ص ٣٧. شيخ صدوق در عيون اخبار الرضا با سه سند، حديث« اللهم ارحم خلفايى» را نقل كرده كه به نظر مى‌رسد سند اول آن صحيح باشد:« حدثنا ابي رضي اللّه عنه و محمد بن الحسن بن احمد بن الوليد رضي اللّه عنهما قالا حديثنا سعد بن عبد اللّه و عبد اللّه بن جعفر الحميرى، قالا حدثنا ابراهيم بن هاشم عن الحسن بن الجهم. قال رسول اللّه اللهم ارحم خلفائي ثلاث مرات، قيل يا رسول اللّه من خلفاؤك؟ قال: الذين يأتون من بعدى و يروون احاديثي و سنتي فيعلمونها الناس من بعدى».