١١٠٩- ربا از گناهان كبيره است و باعث هلاكت انسان در دنيا و آخرت مى‌باشد، و به تجربه رسيده كه رباخوار آخر به فقر مبتلاء مى‌شود و هرگز از مال خود خير نمى‌بيند.

١١١٠- اگر مقدارى از جنسى كه با وزن يا پيمانه فروخته مى‌شود را به مقدارى زيادتر از همان جنس بفروشند ربا و حرام است و معامله باطل مى‌باشد، و در تحقق ربافرقى بين جنس خوب و بد و واجد صفتى و فاقد آن صفت، مادامى كه يك جنس محسوب شوند، نيست، اگر چه در عرف تفاوت قيمت داشته باشند.

١١١١- خريد و فروش پول‌هاى غير همجنس (صرافى)- نظير معامله ريال با دلار يا پوند و ...- اشكال ندارد، هرچند يك طرف زيادتر بدهد.

١١١٢- هر جنسى كه ربوى- يعنى مكيل و موزون- باشد، با محصولات خودش اگر آنها هم ربوى باشند يك جنس حساب مى‌شوند، مثلًا چيزهايى كه از شير بدست مى‌آيند نظير سرشير، پنير، ماست، كره، روغن و كشك، هركدام نسبت به يكديگر و با خود شير يك جنس هستند، و فرآورده‌هاى انگور از قبيل مويز و شيره با يكديگر و با خود انگور يك جنس محسوب مى‌شوند، و شكر و قند و نبات هم يك جنسند، و هر يك از كنجد و كرچك و دانه‌هاى روغنى، با روغن خودشان يك جنس به حساب مى‌آيند، و همچنين است گندم با آرد و نان، پس فروختن هر يك از اجناس مذكور به فرآورده‌هاى آنان به مقدار بيشتر ربا و حرام و معامله باطل است.

١١١٣- همچنانكه ربا تكليفاً حرام است وضعاً هم باطل مى‌باشد، بنابراين هرگاه كسى با معامله ربوى چيزى زيادى گرفته باشد، واجب است توبه كند و آن زيادى را به صاحبش برگرداند.

١١١٤- در چند صورت زير شخص مى‌تواند جنس ربوى را به همان جنس با زيادتى بفروشد و دچار ربا نشود: ١- جنس ديگرى را باجنس ربوى ضميمه كند، ٢- آن جنس را به جنس ديگر بفروشد و از خريدار به عوض آن جنس همان جنس ربوى را بخرد مثلًا بيست من گندم را به هزار تومان پول بفروشد و به عوض آن هزار تومان بيست و دو من گندم از خريدار بخرد، ٣- هر يك از فروشنده و خريدار جنس خود را به ديگرى ببخشد، اما بايد به عنوان هبه معوّضه نباشد، ٤- طرفى كه زيادى مى‌دهد آن مقدار زيادى را ببخشد، مثلًا كسى كه مى‌خواهد بيست من گندم را به بيست‌