منتخب فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٥٦ - هفتم - معادن

نظر مى‌باشند- از مشتركات عمومى هستند و بهره‌برى از آنها حكم بهره‌برى از مدارس را دارد، بنابراين اگر فقيرى پيش از ديگران در يكى از اتاقهاى رباط منزل كند، نسبت به آن اتاق حقّ اولويّت پيدا مى‌كند و فقير ديگر نمى‌تواند او را به زور از آنجا بيرون كند.

ششم- آبها:

١٥٦٠- آبهاى رودخانه‌ها و نهرهايى كه كسى در جارى كردن آن دخالت نداشته، بلكه به خودى خود از چشمه‌سارها و يا برف انبارها و يا سيلها منشاء گرفته‌اند و چشمه‌هاى خود جوشى كه از شكاف كوه يا از زمين مَوات جوشيده و بيرون مى‌آيند و نيز آبهاى جمع شده از ريزش باران كه در بيابان باريده و در گودالى جمع شده‌اند از مشتركات عمومى هستند و مردم در استفاده از اينگونه آبها برابرند، و هر كسى كه مقدارى از آنها را با ظرف يا موتور و يا حوض و امثال آن حِيازَت كند مالكش مى‌شود و همه احكام ملك بر آن مترتّب مى‌گردند؛ اما آب چشمه، چاه و قناتى كه كسى آن را در ملك خود يا در زمين مَوات و به قصد تملّك آن، حفر كرده است، ملك همان شخص مى‌باشد و جائز نيست كسى بدون اذن مالكش از آن آب بردارد يا در آن تصرف ديگرى بنمايد؛ و مالك اين آب مى‌تواند آن را به يكى از اسباب شرعيّه قهريّه مانند ارث و يا اسباب شرعيّه اختياريّه مانند بيع، صلح، هبه و ... به ديگرى منتقل نمايد.

هفتم- معادن:

١٥٦١- معادن بر دو قسم مى‌باشند:

١- معادن ظاهر، كه بر روى زمين مى‌باشند و نياز به خاك‌بردارى، كوه‌كنى و استخراج و احياء ندارند، نظير معدن نمك، قير، گوگرد، موميا، سنگ سرمه، هر كسى هر مقدار از آنها را- چه كم باشد و چه زياد- حيازت كند و بردارد مالكش مى‌شود، اگرچه بيش از حدّ نيازش حيازت نمايد.

٢- معادن پنهان، كه در زير زمين مى‌باشند و نياز به حفارى و استخراج و بكار بردن فنّ تخصّصى دارند، نظير معدن طلا، نقره، مس، قلع و نفتى كه استخراجش احتياج به حفر چاه دارد،